1998 йил Францияда ўтган мундиал мен учун биринчи Жаҳон чемпионати бўлган. Уйимизда оқ-қора "Рассвет" телевизор бўларди. Мен Тошкентда лицейда ўқир ва Жаҳон чемпионати ёзги таътилга тўғри келганди. Таътилда уйга қайтиб ўйинларни дадам, мен ва укам - учаламиз шу телевизорда кўрганмиз. Эсласам, ўша пайтдаги ҳиссиётлар умуман бошқача бўлган экан. Кундуз кунлари уй ишларига қарашардим, тегирмонимиз бор эди, қоплаб ун чиқарардик. Кечки пайт уйга келиб футбол кўрардик. Ўзиям зўр дамлар эди.
Ўша мундиалда Францияга мухлислик қилганман ва ҳозир ҳам кўп мусобақаларда французларга бўлган ҳурматим баланд. 1998 йил Франция Жаҳон чемпиони бўлганида роса хурсанд бўлганман. Орадан икки йил ўтиб ўша жамоанинг олтин авлоди Европа чемпионатида ҳам зафар қучган. Бартез, Дешам, Пети, Анри, Зидан, Тюрам, Трезеге, Жоркаефф, Десайи каби юлдузлар мен учун энг ёқимли ўйинчиларим бўлиб қолганди.
Эсласам, 17 ёшда ҳеч қанақа тактика, таркиб, футболчилар жойлашуви кабиларга умуман қизиқмаган эканман. Мен фақат оқ-қора телевизорда ўйинларни кўрганман ва Жаҳон чемпионатининг ҳар бир кунидан роҳат олганман. Ўзиям ажойиб дамлар бўлганди-да. Энди ўйлаб қарасам, ўша илк Жаҳон чемпионатидаги муҳит ва таассуротни, менга қанчалик таъсир қилганини ҳеч нимага алишиб бўлмас экан. Ёқимли туйғуларни ҳеч нарсага алмаша олмайсиз, унутиб ҳам юбормайсиз.
Орадан 28 йил ўтди. Дадам (умрлари узоқ бўлсин) ҳалиям футбол кўрадилар, укам унчалик қизиқмай қўйган, мен эса тақдиримни футбол билан боғладим ва бир неча йилдан бери шу соҳада фаолият юритиб келяпман. Футбол журналистикасини танлашимга 1998 йилги мундиал тамал тошини қўйган бўлса, Евро-2000 ва ундан кейин 2002 йилги Жаҳон чемпионати асосий сабаб бўлганди. Айниқса 2001 йил ўтказилган саралаш ўйинларида Ўзбекистон терма жамоасининг иштироки ҳам миямда муҳрланиб қолган.
Орадан 28 йил ўтиб яна ўша болаликдаги туйғуларни бошдан кечиришга ҳаракат қиляпман. Тегирмон навбати билан деганларидек энди ўғлим билан футбол кўряпмиз. Ўғлим 16 ёшда ва ўйинларни биргаликда кузатар эканман, 17 ёшда мен қандай ҳиссиётларни кечирган бўлсам, мундиал ифори ва ёқимли ҳисини ҳозир ўғлимда кўряпман. Бу ўғлим учун биринчи мундиал, Ўзбекистон терма жамоаси билан бир қаторда "Барселона" футболчилари қайси жамоаларда ўйнаётган бўлса, шу жамоаларга мухлислик қиляпти. Ўзим қарийб 30 йилдан бери "Барсачи"ман, ўғлим ҳам шу жамоани ёқтириб қолди.
Ўзбекистон терма жамоаси бугун эрталаб мундиалдаги илк ўйинини ўтказди. Бу умуман бошқача туйғуларни берди. Энди бизнинг ҳам Жаҳон чемпионатида мухлислик қиладиган ўз жамоамиз бор, энди Франция, Аргентина, Англия ва бошқалар иккинчи даража бўлади. Энди миллий байроғимиз тасвири туширилган футболкаларда тўп тепаётган йигитлардан кўз узмаймиз.
Биринчи ўйинда омад келмади, лекин тўғриси бунга эътибор бермасликка ҳаракат қиляпман. Таркибда кимлар тушиши, қайси тактикада ҳаракат қилишимиз ҳозир унчалик қизиқ эмас, муҳими Жаҳон чемпионатида иштирок этаётганимиз. Муҳими, ҳозирги Жаҳон чемпионати менга 17 ёшимдаги туйғуни бераётгани. Мен шундан завқ олишга ҳаракат қиляпман. Шу боис терма жамоамиз ҳақида танқидий фикр айтишдан йироқман. Йигитлар, маза қилиб футбол ўйнанглар, бу кунлар ўткинчи, бир умр ёдингизда қоладиган мусобақа бўлиб қолсин дегим келади.
Жаҳон чемпионати - ҳар тўрт йилликнинг энг катта байрами. Бу юртга келган тўй. Салкам 40 миллионлик халқимиз терма жамоани қўллаб турибди, бу жуда катта гап. Колумбияга қарши ўйинимизни кимдир уйда, кимдир парк, стадионларда ўрнатилган катта экранда, кимдир ишхонада ҳамкасблари билан кўрди. Ҳамма шу ўйинни интиқлик билан кутди, тинмай кун ва соат санадик. Ҳа шундай, Жаҳон чемпионати мазаси барибир бошқача бўлади. Жаҳон чемпионати шундай мусобақаки, ҳар кунидан роҳат олиш керак.
Жаҳон чемпионати айниқса ёшларга жуда катта таъсир қилади. Ёшларда шу орқали футболга қизиқиш пайдо бўлади, минглаб ота-оналар ўз фарзандини футболга беради. Балки ҳозир ёшимиз катта бўлиб, ўйинларни ўзимизча таҳлил қилиб кўрармиз, лекин ўспирин йигит-қизларга бунинг фарқи йўқ, уларга футбол бўлса бўлди. Мен ҳам 17 ёшимда Жаҳон чемпионатини шунчаки маза қилиб томоша қилганман, ҳозир ўғлим шундай кўряпти. Муҳими, ўйинлардан қанчалик завқ олаётганини четдан қараб жуда яхши тушуниб турибман.
Шундай экан, ўйлаб қоламан: Жаҳон чемпионати бу аввало - болалар учун. Энди-энди футболга қизиқишни бошлаётган авлод учун. Ишонаманки, ушбу мундиал сабаб бизда футболга қизиқувчилар сони ниҳоятда ортади. Чунки болаларнинг энди ўз севимли терма жамоаси бор: Ўзбекистон. Кимдир учун бу биринчи мундиал бўляпти. Ва биринчи мундиалдаёқ Ўзбекистон иштирокидаги ўйинларни кўраётган ўғил-қиз ниҳоятда бахтли. Очиғи, уларга ҳавасим келади. Уларни кўриб мен ҳам бола бўиб қолсам, 17 ёшдаги туйғуларни яна бошдан ўтказсам дейман. Лекин вақтни ортга қайтариб бўлармиди. Шундай экан, Жаҳон чемпионатининг ҳар бир кунидан лаззат олинг, кун бўйи ёқимли ҳислар оғушида юринг, севимли футболчингизга ўхшашга ҳаракат қилинг, Она юрт жамоамиз ўйинларидан маза қилайлик. Чунки бу кунлар бошқа қайтмайди.
Хайрулла Холиқов
