Ўзбекистон ва Саудия Арабистони терма жамоасининг Хиросимадаги илк тўқнашуви

Оқил Абдубарноев
17 ноя 2026, 12:20
1994 йил 1 октябрь куни Ўзбекистон футбол терма жамоаси Хиросима Осиё ўйинларидаги юришини Саудия Арабистони устидан қозонилган 4:1 ҳисобидаги ғалаба билан бошлаган.

Эътиборлиси, орадан чорак аср ўтгач, ўша баҳс иштирокчиларидан бири уни бутун мусобақадаги энг қийин ўйин деб атаган. Хўш, йирик ғалаба билан якунланган учрашув аслида қандай шароитда кечган ва у қандай қилиб ўзбек футболи тарихидаги энг ёрқин саҳифалардан бирига айланган?

1994 йилнинг 1 октябри. Япониянинг Хиросима шаҳрида XII ёзги Осиё ўйинларининг очилиш маросимига тайёргарлик давом этар, футбол мусобақаси эса аллақачон бошланиш арафасида эди. Расмий очилиш маросими 2 октябрга белгиланган бўлса-да, футбол бўйича дастлабки учрашувлар бир кун аввал ўтказилиши керак эди.

Ўзбекистон учун бу мусобақа алоҳида аҳамиятга эга бўлган. Мустақилликка эришганига уч йил тўлган мамлакат терма жамоаси биринчи марта Осиё ўйинларида қатнашар, жамоанинг халқаро майдондаги имкониятлари ҳақида эса кўпчиликда аниқ тасаввур йўқ эди.

Ўзбекистон футболчиларининг биринчи рақиби Саудия Арабистони бўлди. Бу тасодифий учрашув эмас, балки мусобақа бошланишига икки ҳафта қолганда қайта ўтказилган қуръа натижаси эди.

1994 йил 1 июнда эълон қилинган дастлабки қуръада Ўзбекистон Эрон, Баҳрайн, Ўмон ва Яман билан "A" гуруҳидан жой олган. Саудия Арабистони эса Кувайт, Гонконг ва Непал билан "D" гуруҳида эди.

Бироқ Қозоғистон, Ҳиндистон, Индонезия, Мўғулистон ва Бруней мусобақада қатнашишдан воз кечган. Шу сабаб 16 сентябрда гуруҳлар қайта шакллантирилган. Натижада Ўзбекистон Саудия Арабистони, Таиланд, Малайзия ва Гонконг билан бир гуруҳга тушган.

Ўзбекистоннинг илк рақиби ўша йилги халқаро футболнинг эътибор марказида турган мамлакатлардан эди.

1994 йил ёзида Саудия Арабистони терма жамоаси тарихида биринчи марта Жаҳон чемпионатида қатнашган. АҚШда ўтказилган мундиалда саудияликлар Марокашни 2:1, Бельгияни 1:0 ҳисобида мағлуб этиб, гуруҳ босқичидан чиққан. Айниқса, Саид ал-Увайроннинг Бельгияга қарши киритган голи жаҳон футболида катта қизиқиш уйғотган. Нимчорак финалда эса Саудия Арабистони Швецияга 1:3 ҳисобида мағлуб бўлган.

Шу тариқа, Хиросимадаги учрашувдан атиги уч ой олдин саудияликлар жаҳоннинг энг кучли 16 жамоаси қаторига кирган эди.

Бироқ Осиё ўйинларида Саудия Арабистонининг Жаҳон чемпионатида қатнашган асосий терма жамоаси эмас, олимпия таркиби иштирок этган.

Хиросима ўйинларидан атиги икки ой олдин Саудия Арабистони миллий терма жамоаси АҚШда ўтган ЖЧ-1994 да сенсация кўтариб, нимчорак финалга чиққан эди. Шу сабабли Саудия футбол федерацияси асосий юлдузларга (Сами ал-Жобир, Саид ал-Увайран, Муҳаммад ад-Деайя) дам бериб, Японияга бразилиялик мутахассис Иво Вортманн бошчилигидаги Олимпия таркибини юборган.

Йиллар ўтиб, 1994 йилги чемпион жамоа яримҳимоячиси Илҳом Шарипов кутилмаган фикрни билдирган.

2019 йил 10 ноябрда Kun.uz нашрига берган суҳбатида ундан Хиросимадаги энг қийин ўйин ҳақида сўрашган. Шарипов эса иккиланмасдан Саудия Арабистонига қарши биринчи тур учрашувини тилга олган.

Футболчининг тушунтиришича, Ўзбекистон терма жамоаси мусобақага асосан Марказий Осиё мамлакатлари билан ўтказилган учрашувлар орқали тайёргарлик кўрган. Жамоа Тожикистон, Қозоғистон ва Қирғизистон термалари билан ўйнаган, бироқ Осиёнинг бошқа минтақалари футбол услуби ҳақида етарли маълумотга эга бўлмаган.

Айниқса, араб жамоалари билан тўқнашув футболчилар учун жиддий синов эди. Улар Саудия Арабистони қандай ўйин намойиш этишини олдиндан билмаган ва майдонга кучли ҳаяжон билан тушган.

Шариповнинг сўзларига кўра, айнан биринчи ғалаба жамоадаги ишончни бутунлай ўзгартирган. Саудия Арабистони 4:1 ҳисобида мағлуб этилгач, футболчилар ўз имкониятларига бошқача қарай бошлаган. Кейинги ғалабалар эса бу ишончни янада мустаҳкамлаган.

Ўзбекистон ва Саудия Арабистони ўртасидаги тарихий учрашув 4:1 ҳисобида якунланган. Биринчи бўлимнинг ўзидаёқ таблода 4:0 ҳисоби қайд этилган.

Ўзбекистон терма жамоасининг бош мураббийи Рустам Акрамов эди. Унинг ёнида тажрибали мутахассис Биродар Абдураимов ҳам фаолият олиб борган.

Ўзбекистоннинг бошланғич таркиби: Юрий Шейкин, Февзи Давлетов, Андрей Фёдоров, Фарҳод Магометов (сардор), Александр Тихонов, Илҳом Шарипов, Миржалол Қосимов, Сергей Лебедев, Игорь Шквирин, Азамат Абдураимов ва Рустам Дўрмонов.

Иккинчи бўлимда Александр Тихонов ўрнига Улуғбек Рўзимов, Рустам Дўрмонов ўрнига эса Шуҳрат Мақсудов майдонга тушган.

Ўзбекистоннинг биринчи голини Сергей Лебедев киритган. Орадан кўп ўтмай Миржалол Қосимов ҳисобни 2:0 га етказган. Кейин навбат Игорь Шквиринга келган. У биринчи бўлим тугагунига қадар рақиб дарвозасини икки марта ишғол қилган.

Лебедев ва Қосимовнинг голлари жарима зарбаларидан киритилган.

Саудия Арабистони иккинчи бўлимда ҳисобни қисқартиришга эриша олмаган. Фақат учрашувнинг сўнгги дақиқасида Ҳомид ал-Жоҳаний Ўзбекистон дарвозасига жавоб тўпини киритган.

Шу тариқа биринчи бўлимда урилган тўртта гол Ўзбекистонга 4:1 ҳисобидаги ғалабани тақдим этган.

Ўша мусобақада Ўзбекистон терма жамоасининг имкониятлари бугунги профессионал миллий жамоаларникидан анча фарқ қилган.

Илҳом Шарипов 2019 йилги суҳбатида Хиросимага фақат бир тўплам спорт анжомлари билан борилганини, жамоада ягона рангдаги ўйин либоси бўлганини эслаган.

Биродар Абдураимов ҳам 2014 йил охирида "InterFutbol" газетасига берган интервьюсида шунга ўхшаш воқеани тасдиқлаган. Унинг таъкидлашича, футболчиларнинг либослари айрим рақибларники билан бир хил рангда бўлиб қолган. Натижада эътирозлар келиб чиққан, ҳатто Осиё футбол конфедерациясига шикоят хати ҳам ёзилган.

Абдураимовнинг айтишича, Хиросимада Ўзбекистон терма жамоаси ва унинг мураббийлари кўпчиликка яхши таниш бўлмаган. Япония термасини бразилиялик Фалькао, Жанубий Кореяни Анатолий Бишовец бошқарарди. Ўзбекистоннинг мураббийлар штаби эса халқаро майдонда ҳали катта шуҳрат қозонмаган эди.

Мураббий Хиросимага келгач, футболчиларни мусобақанинг охиригача қолиб, ўз имкониятларини намойиш этишга ундаганини хотирлаган.

Саудия Арабистони устидан қозонилган йирик ғалабадан кейин эса вазият ўзгарган. Абдураимовнинг хотирлашича, Ўзбекистонга қизиқиш ортган, жамоанинг қаердан келгани ҳақида саволлар пайдо бўлган.

Ўша воқеаларни кейинчалик берилган интервьюлардан ташқари, 1994 йилнинг ўзида чоп этилган газеталар орқали ҳам ўрганиш мумкин.

Жумладан, "Тошкент ҳақиқати" газетасининг 1994 йил 22 октябрдаги 79-сонида ЎзА мухбири томонидан тайёрланган "Футбол федерациясидаги учрашув" сарлавҳали хабар эълон қилинган.

Снимок экрана 2026-11-17 110041.png

Унда 19 октябрь куни Республика футбол федерациясида Хиросима Осиё ўйинлари якунларига бағишланган журналистлар билан учрашув бўлиб ўтгани қайд этилган.

Бош мураббий Рустам Акрамов ўз жамоасининг биринчи катта халқаро ғалабаси ҳақида гапирган. Унинг таъкидлашича, мусобақа арафасида мутахассислар асосан Япония, Жанубий Корея ва Хитойни ғолибликка даъвогар деб ҳисоблаган. Ўзбекистон эса Осиё ўйинларида биринчи марта қатнашгани сабаб эътибор марказида бўлмаган.

Бироқ гуруҳ босқичидаги дастлабки икки ғалабадан кейин мутахассисларнинг қарашлари ўзгарган.

Мазкур хабарнинг аҳамияти шундаки, у орадан ўнлаб йиллар ўтиб айтилган хотира эмас. У чемпионлик қўлга киритилганидан атиги бир неча кун кейинги матбуот учрашуви асосида ёзилган.

Дастлабки икки учрашув эса Саудия Арабистони устидан 4:1 ва Малайзия устидан 5:0 ҳисобидаги ғалабалар эди.

Хиросимадаги 4:1 ҳисобидан кейин икки жамоанинг йўли яна бир неча учрашувгача бир йўналишда давом этган.

Саудия Арабистони дастлабки мағлубиятга қарамай, кейинги баҳсларда Таиландни 4:2, Малайзияни 2:1, Гонконгни эса 2:1 ҳисобида енгган. Натижада тўққиз очко билан гуруҳда иккинчи ўринни эгаллаган.

Ўзбекистон эса тўртта учрашувнинг барчасида ғалаба қозонган. Саудия Арабистонидан кейин Малайзия 5:0, Гонконг 1:0, Таиланд 5:4 ҳисобида мағлуб этилган.

Шу тариқа, Ўзбекистон 12 очко тўплаб, "B" гуруҳини биринчи ўринда якунлаган. Тўртта ўйинда рақиблар дарвозасига 15 та тўп киритилган ва бешта гол ўтказиб юборилган.

Мусобақанинг кейинги босқичида Ўзбекистон Туркманистон билан тўқнаш келган. Саудия Арабистони эса Хитойга рўбарў бўлган.

11 октябрда Ўзбекистон Туркманистонни 3:0 ҳисобида енгиб, ярим финалга чиққан. Саудия Арабистони эса Хитойга 0:2 ҳисобида мағлуб бўлиб, мусобақа билан хайрлашган.

Эътиборлиси, Хиросимада саудияликларнинг ғолиблик йўлига Ўзбекистон нуқта қўймаган. Улар биринчи турда мағлуб бўлиб, кейин учта учрашувда ғалаба қозонган ва фақат чорак финалда мусобақани тарк этган.

Ўзбекистон терма жамоаси чорак финалда Туркманистонни енггач, ярим финалда Жанубий Кореяга қарши майдонга тушган.

Анатолий Бишовец бошқарувидаги корейслар мусобақанинг кучли жамоаларидан бири ҳисобланган. Бу сафар Ўзбекистон биринчи турдагидек тўртта гол ура олмаган. Бироқ Азамат Абдураимовнинг ягона голи терма жамоани финалга олиб чиққан.

Илҳом Шариповнинг хотирлашича, Саудия Арабистонига қарши ғалаба футболчиларда биринчи катта ишончни пайдо қилган бўлса, Жанубий Кореянинг мағлуб этилиши жамоада чемпионликка бўлган ишончни янада мустаҳкамлаган.

"Тошкент ҳақиқати"нинг 22 октябрдаги сонида терма жамоа дарвозабони Юрий Шейкиннинг мусобақа ҳақидаги фикрлари ҳам келтирилган. У Жанубий Кореяга қарши ярим финал жамоа учун алоҳида аҳамиятга эга бўлгани, айнан шу баҳсдан сўнг чемпионликка ишонч кучайганини таъкидлаган.

Снимок экрана 2026-11-17 110133.png

Шу тариқа, Саудия Арабистони билан учрашув жамоанинг ўзига бўлган ишончини оширган дастлабки нуқта бўлса, Жанубий Кореяга қарши ғалаба уни чемпионликка олиб борган ҳал қилувчи босқичлардан бирига айланган.

Ўзбек футболи тарихидаги ўша унутилмас чемпионлик йўли айнан Саудия Арабистони дарвозасига киритилган тўртта голдан бошланган.

Оқил Абдубарноев тайёрлади.

Ўхшаш янгиликлар

Оқил АбдубарноевМуаллиф
Манба: Championat.asia

Сўнгги янгиликлар

Барча ›