Мазкур жараённинг бош қаҳрамони ва айбдори мамлакатни 30 йилдан ортиқ темир қўл билан бошқарган диктатор Мобуту Сесе Секо эди.
Мобуту ҳокимиятга келгач, мамлакатни ғарб таъсиридан тозалаш мақсадида "Аутентиклик" (миллий ўзликка қайтиш) кампаниясини бошлади. У мамлакат номини Конгодан Заирга ўзгартирди. Ўзи доимо қоплон терисидан тикилган бош кийим кийиб юрарди ва шу сабабли терма жамоага ҳам "Қоплонлар" номини берди. Унинг учун футбол шунчаки ўйин эмас, балки Заирнинг нақадар қудратли давлат эканини бутун дунёга кўрсатиш воситаси эди.
1974 йили жамоа Африка Миллатлари кубогида ғалаба қозониб, Ғарбий Германияда ўтадиган жаҳон чемпионатига йўлланма олгач, Мобуту уларни миллий қаҳрамонлардек кутиб олди.
У ҳар бир футболчига яшил рангли "Volkswagen" автомобили ва уй қуриш учун ер участкалари совға қилди. Жаҳон чемпионатида қатнашиш учун жуда катта миқдорда пул мукофотлари ваъда қилинди. "Қоплонлар" Африка қитъасидан (Саҳройи Кабирдан жанубдаги давлатлар орасида) мундиалга чиққан тарихдаги илк жамоага айланди.
Заир термаси билан бирга Ғарбий Германияга жодугарлар юборилган, улар терма жамоанинг расмий ходимлари сифатида рўйхатдан ўтган ва маош олишган. Уларнинг асосий мақсади "Қоплонлар"ни жароҳатлардан асраш, рақиб футболчиларининг оёқларини "боғлаб қўйиш" (сеҳрлаш) ва майдонда кўринмас руҳлар ёрдамида Заирга ғалаба келтириш бўлган. Ўйинлардан олдин улар кийиниш хонасида махсус дуолар ўқиб, футболчиларнинг бутсалари ва либосларига дам солинган махсус суюқликларни суртишган.
Заир делегацияси жойлашган Германиядаги меҳмонхона ходимлари учун бу ҳақиқий даҳшат эди. Жодугарлар ўз хоналарида маросимлар ўтказиб, ғалати ҳидли гиёҳларни тутатишган. Баъзи манбаларга кўра, улар ҳатто кичик ҳайвонларни қурбонлик қилишган. Бу ҳолат немисларнинг қатъий тартиб-интизомига мутлақо тўғри келмагани сабабли, меҳмонхона маъмурияти ва Заир делегацияси ўртасида доимий можаролар келиб чиққан.
Мусобақа Заир учун Шотландияга қарши муносиб ўйин (0:2 ҳисобидаги мағлубият) билан бошланди. Аммо иккинчи ўйиндан олдин катта можаро келиб чиқди. Футболчиларга ваъда қилинган мукофот пуллари Мобутунинг атрофидаги амалдорлар ва спорт мутасаддилари томонидан ўғирлаб кетилган эди.
Футболчилар Югославияга қарши майдонга тушишдан бош тортиб, бойкот эълон қилишди. Уларни майдонга чиқишга мажбурлашди, аммо мотивацияси тушиб кетган ва руҳан эзилган жамоа Югославиядан 0:9 ҳисобида мағлубиятга учради. Бу жаҳон чемпионатлари тарихидаги энг шармандали мағлубиятлардан бири эди.
0:9 ҳисобидаги мағлубият диктатор Мобутуни ғазаблантирди. У буни ўзига ва бутун Заирга нисбатан ҳақорат деб қабул қилди.
Жодугарларнинг кучи Шотландияга қарши илк ўйиндаёқ (0:2) иш бермади. Аммо ҳақиқий синов Югославияга қарши ўйинда юз берди ва Заир 0:9 ҳисобида тор-мор этилди. Бундай даҳшатли мағлубиятдан сўнг, мутасаддилар жодугарлардан нега уларнинг сеҳри ишламаганини сўрашган.
Шунда марабутлар шундай баҳона ўйлаб топишган: "Германиядаги совуқ ва ёмғирли об-ҳаво бизнинг сеҳримизни ювиб кетди. Африка руҳлари бундай иқлимда ишлай олмайди".
Учинчи ўйин – амалдаги жаҳон чемпионлари Бразилияга қарши ўтиши керак эди. Ўйиндан олдин Мобутунинг махсус президент гвардияси аскарлари футболчиларнинг кийиниш хонасига кириб келишди.
Улар диктаторнинг қатъий буйруғини етказишди:
"Агар Бразилияга 4 та ёки ундан кўп тўп фарқи билан ютқазсанглар, уйга қайтмаганларинг маъқул. Сизларни у ерда нима кутаётганини ўзларинг яхши биласизлар".
Бразилия 3:0 ҳисобида олдинда бораётган пайтда, бразилияликлар жарима зарбаси тепишга ҳозирлик кўраётган эди. Шу пайт заирлик ҳимоячи Мвепу Илунга жонли девордан югуриб чиқиб, тўпни бор кучи билан стадион трибунасига тепиб юборди.
Бутун дунё буни "африкаликлар қоидани билмас экан" деб масхара қилди. Аммо йиллар ўтиб Илунга бу ҳаракатини шундай изоҳлади:
"Мен қоидани жуда яхши билардим. Аммо биз ваҳимада эдик. Агар улар тўртинчи голни уришса, бизни Заирда ўлдиришлари мумкин эди. Мен вақтни чўзиш ва бразилияликларни чалғитиш учун шундай қилдим".
Жамоа Бразилияга айнан 0:3 ҳисобида ютқазди ва футболчиларнинг жонлари омон қолди. Аммо улар ватанга қайтишгач, Мобуту футболдан бутунлай юз ўгирди.
Барча молиялаштириш тўхтатилди. Жамоани қўллаб-қувватлаш учун тузилган дастурлар бекор қилинди. Ўз вақтида бутун Африкани титратган "Қоплонлар"нинг аксарияти умрининг охиригача ўта қашшоқликда яшаб ўтишди.
Диктатор ва унинг эҳтирослари қурбонига айланган Заир (Конго ДР) футболи шундан сўнг ўнлаб йиллар давомида ўзига кела олмади. 1974 йилги авлод эса тарих зарварақларида ҳам қаҳрамон, ҳам фожиа қурбонлари сифатида муҳрланиб қолди.
ЖЧ-2026'ни Allplay'да томоша қилинг — CHAMPIONATASIA промокоди билан 45 кун бепул
Промокодни фаоллаштириш ҲАВОЛАСИ
