Америка Қўшма Штатлари, Канада ва Мексика давлатларининг биргаликдаги мезбонлиги остида старт олаётган 2026 йилги ФИФА Жаҳон чемпионати тарихдаги энг йирик ва энг инновацион мусобақа сифатида эътироф этилмоқда. Ушбу турнирнинг энг асосий ва фундаментал ўзгариши шундан иборатки, иштирокчи терма жамоалар сони биринчи марта 32 тадан 48 тага оширилди. Бунинг натижасида 104 та ўйин ўтказилиши режалаштирилган ва мусобақа географияси Шимолий Америка қитъасининг 16 та турли шаҳарларини қамраб олади.
1998 йилдан 2022 йилгача мухлислар ўрганиб қолган 8 та гуруҳдан иборат формат ўз ўрнини 12 та гуруҳга бўшатиб берди. Кенгайтирилган тизим гуруҳ босқичининг тактик ва стратегик динамикасини тубдан ўзгартириб юборади. Ҳар бир гуруҳдан дастлабки иккита ўринни эгаллаган 24 та терма жамоа ва уларга қўшимча равишда энг яхши кўрсаткичга эга бўлган саккизта учинчи ўрин эгалари плей-оффнинг янги босқичига – 1/16 финалга йўл олади.
Янги форматнинг таъсири шундаки, 1-тур ўйинларининг аҳамияти ҳар қачонгидан ҳам юқорироқ ва мураккаброқ бўлади. Олдинги мундиалларда биринчи ўйиндаги мағлубият кўпинча гуруҳдан чиқиш имкониятларини кескин пасайтириб юборган бўлса, янги тизимда саккизта учинчи ўрин учун ҳам кураш кечиши сабабли, терма жамоалар ҳатто энг кучли рақибларга қарши ўйинларда ҳам тўплар нисбатини ижобий сақлаб қолишга ёки минимал ҳисобдаги мағлубиятдан қочишга интилишади. Бу эса аутсайдер жамоаларнинг янада чуқурроқ, прагматик ва эҳтиёткор ҳимоявий блокка асосланган футбол намойиш этишига олиб келиши мумкин. 2026 йилнинг 11 июнь куни ФИФА томонидан эълон қилинган энг сўнгги жаҳон рейтинги барча 48 та иштирокчининг жорий ҳолатини, кучлар балансини ва ўзаро имкониятларини яққол кўрсатиб турибди. Қуйида ҳар бир гуруҳдаги барча 1-тур қарама-қаршиликларин таҳлил қиламиз.
А Гуруҳи
Мексика - Жанубий Африка Республикаси
Жаҳон чемпионатининг тарихий очилиш ўйини мезбон Мексика (ФИФА рейтингида 14-ўрин) ҳамда Жанубий Африка (60-ўрин) терма жамоалари ўртасида Мехико Сити стадионида бўлиб ўтади. Тарихий нуқтаи назардан, ушбу қарама-қаршилик 2010 йилги жаҳон чемпионатининг очилиш ўйинини ёдга солади, ўшанда томонлар 1-1 ҳисобида муросага келишган эди. Умумий ўзаро ўйинлар тарихига назар ташласак, ушбу терма жамоалар шу кунгача 4 марта тўқнаш келишган: Мексика ҳисобида 2 та ғалаба, Жанубий Африкада 1 та ғалаба ва 1 та ўйин дуранг билан якунланган.
Мундиалга қадар ўтказилган сўнгги ўртоқлик ўйинларида Мексика ўзининг энг юқори спорт формасига кириб бораётганини кўрсатди. Хусусан, улар Сербия терма жамоаси устидан 5-1 ҳисобида ишончли ва йирик ғалаба қозонишди. Ушбу учрашувда Мексиканинг прессинг тизими ва қанот ҳужумлари юқори самарадорлик кўрсатди; Йохан Васкеснинг 33-дақиқадаги голи, Раул Хименеснинг 56-дақиқадаги аниқ зарбаси ҳамда Луис Чавеснинг 89-дақиқадаги самарали ҳаракатлари жамоанинг ҳужумкор салоҳиятини намойиш этди. Бундан ташқари, сербияликлар (Стефан Букинац 45+2' ва Адем Авдич 71') томонидан киритилган иккита автогол ҳам Мексиканинг рақиб жарима майдончаси ичида яратган тинимсиз босими натижаси бўлди. Шунингдек, Мексика 22 май куни Ганани 2-0 ҳисобида мағлуб этиб, Брайан Гутьеррес (2-дақиқа) ва Гильермо Мартинеснинг (54-дақиқа) голлари эвазига ҳимояда ҳам, ҳужумда ҳам балансни сақлай олишини исботлади.
Жанубий Африка терма жамоаси эса Ямайка билан 1-1 ҳисобида дуранг ўйнаб, ҳимоявий блокни шакллантириш устида жиддий бош қотирди. Ушбу жамоанинг асосий муаммоси баландлик фактори бўлиши мумкин, чунки Мехико Сити денгиз сатҳидан анча юқорида жойлашган бўлиб, бу ўз навбатида маҳаллий шароитга ўрганган мезбонларга катта физиологик устунлик беради.
Тактик жиҳатдан кутилаётган натижа шуки, Мексика илк дақиқалардан тўп назоратини қўлга олиб, қанотлар орқали босимни оширади, Жанубий Африка эса контр-ҳужумларда ўз имкониятини кутади. Мезбонлик мақоми ва охирги ўйинлардаги сермаҳсуллик Мексикани ушбу баҳснинг фаворитига айлантиради.
Жанубий Корея - Чехия
Гвадалахара стадионида бўлиб ўтадиган ушбу учрашув гуруҳдаги иккинчи йўлланма тақдирини ҳал қилиши мумкин бўлган муҳим баҳсдир. Осиёнинг етакчиларидан бири бўлган Жанубий Корея (25-ўрин) мундиалга тайёргарликни айнан баландликка мослашишга қаратди ва АҚШнинг Солт-Лейк-Сити шаҳрида ўқув-машғулот йиғинини ўтказди. Уларнинг Сальвадор устидан қозонилган 1-0 ҳисобидаги ғалабаси (ўйиннинг 57-дақиқасида Ли Донг Гён томонидан жарима зарбасидан киритилган гол эвазига) жамоанинг прагматик ўйин услубини ва стандарт вазиятлардан унумли фойдалана олишини тасдиқлайди. Олдинги ўртоқлик ўйинларида Кот-д'Ивуар ва Австриядан учралган мағлубиятлардан сўнг, ушбу ғалаба жамоанинг руҳий ҳолатини тиклашга хизмат қилди.
Европа қитъаси вакили Чехия (39-ўрин) эса ўз навбатида Гватемала устидан 3-1 ҳисобида ишончли ғалаба қозонди. Ушбу назорат учрашувида чехларнинг ҳужумкор салоҳияти юқори даражада эканлиги кўринди: Патрик Шик 10-дақиқадаёқ ҳисобни очган бўлса, Томаш Хори (71') ва Денис Вишински (78') томонидан киритилган голлар ғалабани мустаҳкамлади. Гватемала сафида ягона жавоб тўпини 39-дақиқада Уильям Фажардо киритди.
Тактик нуқтаи назардан бу ерда Европанинг жисмоний кучга асосланган вертикал футболи ва Осиёнинг тезкор, позицион алмашинувлари ўртасидаги кескин тўқнашув кузатилади. Чехлар стандарт вазиятларда, айниқса бош билан ўйнашда хавфли бўлса-да, корейсларнинг юқори баландлик шароитларига олдиндан мослашгани уларга ўйиннинг сўнгги 20 дақиқасида физиологик устунлик бериши ва чарчоқ аломатларини камроқ ҳис қилишларини таъминлаши мумкин. Ушбу ўйинда кичик ҳисобдаги дуранг ёки корейсларнинг минимал устунлиги кутилмоқда.
B Гуруҳи
Канада - Босния ва Герцеговина
Канада терма жамоаси мусобақанинг ҳаммезбонларидан бири сифатида (31-ўрин) Торонто стадионида Европа қитъаси вакили Босния ва Герцеговинани (64-ўрин) қабул қилади. Бу икки терма жамоа тарихда биринчи марта расмий халқаро ўйинда тўқнаш келмоқда. Канадаликлар Торонтодаги сўнгги 28 та ўйинда фақатгина бир марта мағлубиятга учрашган (18 та ғалаба, 9 та дуранг), бу эса уларнинг ўз майдонида қанчалик кучли эканлигини англатади.
Турнирга тайёргарлик доирасида Канада иккита жиддий ўртоқлик ўйини ўтказди. Дастлаб улар Ўзбекистон устидан 2-0 ҳисобида ғалаба қозонишди. Шундан сўнг, улар Ирландия билан 1-1 ҳисобида дуранг ўйнашди; ўйиннинг 22-дақиқасида ирландиялик Жейк О'Брайеннинг автоголи эвазига олдинга чиқиб олган канадаликлар 59-дақиқада Чиедози Огбененинг зарбасини ўтказиб юборишди. Канада Жонатан Дэвид ва Алфонсо Дэвиснинг индивидуал маҳоратига таянади.
Босния ва Герцеговина эса мундиал олдидан Панама билан 1-1 ҳисобидаги дурангга имзо чекди. Боснияликларнинг ёши каттароқ ва позицион жиҳатдан секинроқ ҳимоя чизиғи Канаданинг тезкор қанот вингерларига қарши жиддий қийинчиликларга дуч келиши кутилмоқда. Босния чуқур ҳимояланиб, ўйин темпини туширишга ва стандарт вазиятлардан фойдаланишга уринади, аммо Торонтодаги мухлислар босими ва мезбонлик мақоми Канадага қўшимча психологик куч бериши табиий. Канаданинг ушбу баҳсда ғалаба қозониш эҳтимоли юқори баҳоланмоқда.
Қатар - Швейцария
Осиё футболининг сўнгги йиллардаги етакчиларидан бири Қатар (55-ўрин) Европанинг барқарор ва тактик жиҳатдан мукаммал жамоаларидан бири Швейцарияга (19-ўрин) қарши майдонга тушади. Қатар 2022 йилги муваффақиятсиз мезбонликдан сўнг халқаро саҳнада ўз обрўсини тиклашга интилмоқда. Бироқ уларнинг сўнгги ўртоқлик ўйинида Сальвадор билан нурсиз 0-0 дуранг қайд этгани жамоанинг ҳужум чизиғида муаммолар борлигини кўрсатди.
Швейцария терма жамоаси эса ўз тайёргарлиги доирасида Австралия билан 1-1 ҳисобида муросага келди. Учрашувнинг 13-дақиқасида Дэн Ндойе Швейцарияни олдинга олиб чиққан бўлса-да, австралиялик Тете Йенги 55-дақиқада ҳисобни тенглаштирди. Швейцариянинг Гранит Жака ва Ремо Фройлер томонидан бошқариладиган марказий ярим ҳимояси Қатар устидан тўлиқ устунликни ўз қўлига олиши кутилмоқда. Швейцариянинг юқори тактик интизоми, прессингни тўғри ташкил этиши ва позицион ҳужумлардаги хилма-хиллиги уларни ушбу қарама-қаршиликнинг фаворитига айлантиради.
C Гуруҳи
Бразилия - Марокаш
Сўзсиз, 1-турнинг энг марказий ва томошабоп қарама-қаршиликларидан бири Нью Жерси стадионида бўлиб ўтади. ФИФА рейтингида 6 ва 7-ўринларни эгаллаб турган ушбу икки жамоа ўртасидаги фарқ жуда кичик бўлиб, иккала жамоа ҳам турнирнинг узоқ босқичларига етиб бориш потенциалига эга. Бразилия мундиалга тайёргарлик доирасида Мисрни 2-1 ҳисобида енгди. Беш карра жаҳон чемпионлари доимо ҳужумкор ва креатив футбол намойиш этишга одатланишган.
Валид Реграги бошчилигидаги Марокаш эса 2022 йилги мўъжизавий юриши тасодиф эмаслигини исботлашга уринмоқда. Бўлажак баҳсда Бразилиянинг индивидуал маҳоратга ва қанотлардан ёриб киришга асосланган ҳужумкорлиги Марокашнинг ўта зич, тартибли ва жисмоний бақувват ҳимоясига дуч келади. Ўйин гуруҳ ғолибини аниқлаб бериши мумкин. Марокаш ўзининг транзицион ҳужумлари ва Ҳаким Зиеш каби вингерлар орқали Бразилия қанот ҳимоячиларининг олдинга ўтиб кетиши натижасида бўш қолдирган зоналаридан максимал фойдаланишга ҳаракат қилади. Кутилаётган натижа – эҳтимолий дуранг ёки кичик ҳисобдаги Бразилия ғалабаси.
Гаити - Шотландия
Турнирнинг аутсайдерларидан бири ҳисобланган Гаити (82-ўрин) ва кучли ҳамда иродали Шотландия (43-ўрин) Бостонда қарама-қарши келади. Бу учрашув типик "Давид ва Голиаф" тўқнашувларидан бири сифатида кўрилмоқда. Сўнгги назорат ўйинларида Гаити Янги Зеландияни 4-0 ҳисобида мағлуб этиб барчани ҳайрон қолдирган бўлса-да, кейинги ўйинда Перуга 2-1 ҳисобида имкониятни бой берди. Перуга қарши ўйинда Уилсон Исидорнинг 15-дақиқадаги голи умид учқунларини уйғотган эди, аммо перуликлар Ренцо Гарсес (80') ва Хайро Велезнинг (83') сўнгги дақиқалардаги голлари эвазига ғалабани илиб кетишди. Бу эса Гаитининг ўйин охирига келиб жисмоний ва тактик жиҳатдан чарчаб қолишини кўрсатади.
Шотландия терма жамоаси эса Боливия дарвозасига жавобсиз 4 та тўп киритиб, ўзининг оптимал формада эканлигини намойиш қилди. Шотландиялик футболчиларнинг жисмоний тайёргарлиги, юқори прессинги ва қанотлардан ҳаволатиб узатиладиган узатмалари Гаити ҳимоячилари учун жуда катта муаммо туғдиради. Стив Кларк жамоаси ушбу ўйинда 3 очко олиш орқали плей-офф сари муҳим қадамни ташлашга ва гуруҳдаги нисбатан "осон" рақибдан максимал очко олишга мажбур. Шотландиянинг яққол устунлиги билан кечадиган ўйин ва йирик ҳисобдаги ғалаба кутилмоқда.
D Гуруҳи
АҚШ - Парагвай
Мезбонлардан яна бири АҚШ терма жамоаси (16-ўрин) Лос-Анжелесда Парагвай (40-ўрин) билан тўқнаш келади. АҚШ сўнгги назорат учрашувида Европа гранди Германиядан 2-1 ҳисобида мағлубиятга учради. Кай Хаверцнинг боши билан урган голига Энтони Робинсон фантастик зарба билан жавоб қайтарди, аммо немислар барибир ғалабани илиб кетишди. Маурисио Почеттино бошчилигидаги АҚШ термаси прессингга ва қанотлар орқали (Кристиан Пулишич, Сержиньо Дест) ҳужум қилишга асосланган тизимни шакллантирган, лекин Жонатан Та каби жисмонан бақувват ҳимоячиларга қарши Фоларин Балогун каби ҳужумчилар қийналиши кўриниб қолди.
Парагвай эса Никарагуани 4-0 ҳисобида мағлуб этди ва ўзининг ҳимоявий ташкилотчилигини намойиш қилди. Жанубий Америкаликларнинг ўта қаттиққўл ва метин ҳимоя тизими АҚШнинг ҳужумкор потенциалини жиддий синовдан ўтказади. Парагвай тўпни рақибга топшириб, қарши ҳужумда ўйнашга ҳаракат қилади. АҚШ мезбон сифатида босим остида ўйнайди ва бу ўйинда кичик ҳисобдаги ғалабани қўлга киритиш орқали гуруҳ босқичини муваффақиятли бошлашга мажбур.
Австралия - Туркия
Ванкувер стадионида бўлиб ўтадиган ушбу учрашув тактик қарама-қаршиликларга бой бўлиши кутилмоқда. 27-ўриндаги Австралия Швейцария билан 1-1 ўйнаб, ўзининг муросасиз характерини кўрсатди. 22-ўриндаги Туркия эса Венесуэла устидан иродали 2-1 ҳисобидаги ғалабага эришди. Ушбу ўйинда венесуэлалик Глейкер Мендоза 12-дақиқада ҳисобни очган бўлса-да, турклар Бариш Алпер Йилмазнинг (43') ва Юнус Акгюннинг (53') голлари эвазига вазиятни ўнглашди. Шунингдек, Туркия Шимолий Македонияни ҳам 4-0 ҳисобида тор-мор этиб, оптимал формада эканлигини исботлади.
Туркия ярим ҳимоясида Арда Гулер ва Хакан Чалханоглунинг креативлиги ва тўп узатиш маҳорати Австралиянинг тартибли ва жисмоний бақувват ҳимоявий блокига қарши курашади. Таҳлиллар шуни кўрсатадики, Туркия тўп назоратини ўзида сақлаб қолишга интилади, Австралия эса қанот узатмалари, иккинчи қаватдаги курашлар ва стандарт вазиятлардаги устунлигига таянади. Баҳсда марказий зонадаги курашларда ким устун келса, ўша жамоа уч очкони қўлга киритади.
E Гуруҳи
Германия - Кюрасао
Мундиалнинг 1-туридаги энг катта рейтинг тафовутларидан бири Хьюстонда кузатилади – 10-ўриндаги Германия 83-ўриндаги Кюрасаога қарши майдонга тушади. Нақ 73 поғоналик фарқ бу ўйиннинг сценарийсини олдиндан айтиб турибди. Германия сўнгги ўйинда АҚШни 2-1 енгиб , ўзининг юқори даражадаги ҳужумкор ўйинини ва тўп назоратидаги кучини намойиш қилди. Гарчи Кюрасао терма жамоаси Арубани 4-0 ҳисобида ютиб келаётган бўлса-да, немисларнинг марказий зонадаги (Жамол Мусиала, Флориан Вирц) абсолют устунлигига ва комбинацион ўйинига қарши дош бериши деярли имконсиз. Ушбу ўйиндаги асосий интрига фақатгина немисларнинг қанчалик йирик ҳисобда ғалаба қозонишида бўлиши мумкин. Германия учун бу ўйин асосан ҳужум чизиғини синовдан ўтказиш ва тўплар нисбатини яхшилаб олиш имкониятидир.
Кот-д'Ивуар - Эквадор
Гуруҳнинг иккинчи ўйини рейтинг ва куч жиҳатидан тенг рақиблар ўртасида кечади. Кот-д'Ивуар (33-ўрин) ва Эквадор (24-ўрин) ўртасидаги баҳс иккинчи йўлланма тақдирини ҳал қилиши мумкин бўлган ҳал қилувчи баҳсдир. Эквадорнинг марказий ҳимояси ва ярим ҳимоядаги Мойсес Кайседо орқали қурилган бузиб бўлмас блоки уларга барқарорлик тақдим этади. Эквадор сўнгги 13 та ўйинда бор-йўғи 6 та гол ўтказганлиги уларнинг ҳимоявий мустаҳкамлигини тасдиқлайди. Кот-д'Ивуар эса Африка футболига хос жисмоний тезлик, атлетизм ва индивидуал маҳоратга таянади. Икки жамоа ҳам эҳтиёткор футбол намойиш этиб, марказдаги яккакурашлар сони жуда кўп бўлади. Ўйин тақдирини битта хато ёки стандарт вазият ҳал қилиши кутилмоқда.
F Гуруҳи
Нидерландия - Япония
Рональд Куман бошчилигидаги Нидерландия (8-ўрин) ва Мориясу бошчилигидаги Япония (18-ўрин) ўртасидаги баҳс Далласда юқори темпдаги прессинг ва транзицион футбол ихлосмандлари учун ҳақиқий байрам бўлади. Нидерландия мундиалдан олдин Ўзбекистон терма жамоасини катта қийинчилик билан 2-1 ҳисобида мағлуб этди. Нидерландиянинг ҳар иккала голи Коди Гакпо томонидан пенальтидан киритилди (31- ва 90+7-дақиқаларда). Ўзбекистон терма жамоасининг ягона жавоб тўпини эса 90+1-дақиқада Игор Сергеев киритишга муваффақ бўлди. Ёпиқ ўйинлар ортида ўтган захира таркиблари ўртасидаги учрашувда эса имкониятни бой берди.
Япония эса Европанинг ўзига хос жамоаларидан бири Исландияни Коки Огаванинг сўнгги дақиқалардаги (86') голи эвазига 1-0 енгди. Куманнинг анъанавий 4-3-3 тизими Япониянинг ўта тезкор қарши ҳужумларига ва қанотлардан уюштириладиган рейдларига дош бериши керак. Нидерландиянинг марказий ҳимоячилари Виржил ван Дейк ва Нейтан Аке каби етакчилар япониялик ҳужумчиларнинг позицион алмашинувлари ва тезлигини чеклаш устида жиддий бош қотиришларига тўғри келади. Томошабоп ва голларга бой ўйин кутилмоқда.
Швеция - Тунис
Монтеррей шаҳрида Скандинавиянинг ўзига хос прагматик футболи Шимолий Африканинг тактикий мослашувчанлигига қарши синовдан ўтади. Швеция (38-ўрин) сўнгги ўйинда Греция билан 2-2 ҳисобида дуранг қайд этиб, ҳимояда муаммолари борлигини кўрсатди. Тунис (46-ўрин) эса Австрияга қарши ўйинда 1-0 ҳисобида имкониятни бой берди (Марсел Забицер голи эвазига). Швеция стандард вазиятлардаги абсолют жисмоний устунлиги ва қанотлардан баландлатиб бериладиган узатмалардан фойдаланишга ҳаракат қилса, Тунис ярим ҳимояни зичлаштириб, қанотлардан тезкор ҳужумларни амалга оширади. Иккала терма жамоа учун ҳам бу ўйинда 3 очко олиш гуруҳдан чиқишнинг ягона реал йўли ҳисобланади, шу боисдан иккинчи бўлимда очиқ футбол кўришимиз эҳтимоли юқори.
"ЖЧ-2026'ни Allplay'да томоша қилинг — CANNAVARO промокоди билан 45 кун бепул"
Промокодни фаоллаштириш ҲАВОЛАСИ
