

Ҳамма Марказий ва Жанубий Американинг шиддатига, Европанинг тактик қудратига маҳлиё бўлиб турган бир пайтда, хаританинг чекка бир бурчагидан, яшил майдондаги номи чиққан баҳайбат китлар ёнига кичкинагина "қайиқ" сузиб кирди. Бу — Океаниянинг яшил водийларидан келган, футбол оламида деярли ҳеч ким жиддий олмайдиган Янги Зеландия терма жамоаси эди.
Уларнинг лақаби "All Whites" (оқлар) эди. Аммо улар ЖАР яшил майдонларига ов бўлиш учун эмас, балки футбол тарихининг энг гўзал ва мағрур саҳифаларидан бирини ёзиш учун келишганди.
Профессионаллар ва ҳаваскорлар қоришмаси
Бу таркиб замонавий футбол учун ноёб эди. Бир томонда Англия Премьер-лигаси юлдузи турса, иккинчи томонда кундузи банкда ишлаб, кечқурун машғулот қиладиган ҳаваскор тўп тепарди.
Элита: Райан Нелсен ўша пайтда АПЛнинг энг кучли ва интизомли марказий ҳимоячиларидан бири эди. Унинг майдондаги ва кийиниш хонасидаги авторитети жамоани бирлаштирган энг катта омил бўлган.
Ноёб ҳолат (Клубсизлар): Саймон Эллиотт ва Дэйв Маллиган мусобақага ҳеч қандай клубсиз, эркин агент сифатида ташриф буюришган. Айниқса, Эллиотт клубсиз бўлишига қарамай, уччала ўйинда ҳам асосий таркибда майдонга тушди ва марказда катта ҳажмдаги ишни бажарди.
Ҳаваскорлик романтикаси: Энди Барроннинг банк ходими бўла туриб, Италияга қарши баҳсда майдонга тушгани турнирнинг энг гўзал инсоний ҳикояларидан биридир.

2. Инглис футболининг кучли таъсири
Янги Зеландия футболи тарихан Британия мактабига таянади. 2010 йилги таркибда ҳам бу яққул сезилган. Таркибдаги 5 нафар футболчи бевосита Англия клубларида ўйнарди (Нелсен, Смит, Киллен, Фаллон, Вуд).
Бу уларга жисмоний курашларда, айниқса ҳаводаги тўплар учун жангда Европа ва Жанубий Америка жамоаларидан қолишмаслик имконини берди.
Словакияга қарши ўйиннинг 93-дақиқасидаги ва Италия билан баҳснинг 7-дақиқасидаги голлар айнан инглизча услубда — стандарт вазият ва ҳаводаги курашдан сўнг урилган.
3. Авлодлар алмашинуви ва Крис Вуднинг пойдевори
Мураббий Рики Херберт таркибга тажриба ва ёшлик шиддатини идеал даражада сингдира олган.
Жамоада Иван Вицелич (34 ёш), Саймон Эллиотт (36 ёш) ва Марк Пастон (34 ёш) каби фахрийлар мувозанатни ушлаб турган бўлса, 22 ёшли Уинстон Рид ва 20 ёшли Томми Смит ҳимояга янги қон олиб кирди.
Келажак юлдузи: Ўшанда бор-йўғи 18 ёшда бўлган ва захирадан майдонга тушган Крис Вудни бугунги кунда бутун дунё танийди. У кейинчалик Англия Премьер-лигасида ("Бёрнли", "Ньюкасл", "Ноттингем Форест") юзлаб ўйинлар ўтказиб, Янги Зеландия футболи тарихидаги энг буюк ҳужумчига айланди. Унинг катта саҳнага чиқиши айнан ЖАР-2010 дан бошланган.
4. "А-Лига" ва "Уэллингтон Феникс" блоки
Таркибнинг қарийб ярми (8 нафар футболчи) Янги Зеландиянинг ягона профессионал клуби бўлмиш "Уэллингтон Феникс" (Австралия А-Лигасида қатнашади) аъзолари эди.
Бу тактик жиҳатдан жуда катта устунлик берган. Футболчилар клубда ҳам, терма жамоада ҳам бир-бирини кўзини юмиб тушунадиган даражада киришиб кетишганди. Дарвозабон Марк Пастон ва ҳимоя чизиғининг ўзаро тил топишиши шу сабабли мукаммал эди.

Тўфондан олдинги сукунат: Эртакнинг ибтидоси
Жаҳон чемпионати бошланишидан аввал мутахассисларнинг таҳлилларини ўқиган одам ачинганидан кулиб юборарди. Наҳотки, таркибининг ярми ҳаваскор бўлган, кундузи бошқа ишда ишлаб, кечқурун футбол ўйнайдиган йигитлар амалдаги жаҳон чемпиони Италия, тиш-тирноғи билан қуролланган Парагвай ва важоҳатли Словакияга қарши тура олса? Бу худди шамолга қарши соябон тутишдек гап эди.
Аммо бош мураббий Рики Херберт ва унинг йигитлари дунёнинг бу совуқ башоратларини эшитмасликка қарор қилишди. Улар Африкага шунчаки томошабин бўлиб эмас, ўз миллатининг шаънини ҳимоя қилиш учун келишганди.
Уч қадам, уч жасорат ва титраган империялар
Эртак уч пардадан иборат бўлди. Ҳар бир парда драма ва ироданинг олий намунаси эди.
Биринчи парда: Умиднинг сўнгги сонияси. Словакия билан баҳс. Ўйин тугашига бир неча сония қолган. Таблода 0:1. Ҳамма Янги Зеландиянинг таслим бўлишини кутаётган эди. Бироқ ҳакам ҳуштагини оғзига олиб борган бир пайтда, ёш ҳимоячи Уинстон Рид ҳавода парвоз қилди. Унинг боши билан йўллаган зарбаси дарвоза тўрига бориб тушганда, стадион ларзага келди. Бу шунчаки гол эмас, уларнинг тирик эканлигидан дарак берувчи нидо эди!
Иккинчи парда: Амалдаги чемпионлар ожиз қолди.
Даврага амалдаги жаҳон чемпиони — Италия кириб келди. Буюк ва даҳшатли "Скуадра Адзурра". Аммо ўйиннинг 7-дақиқасидаёқ Шейн Смелц исмли йигит Буффон дарвозасини ишғол қилганда, бутун дунё карахт аҳволга тушди. Италияликлар пенальтидан ҳисобни тенглаштиришган бўлса-да, қолган дақиқаларда океанияликлар майдонда тош девор бўлиб туриб беришди. Рим империясининг ворислари камсуқум йигитлар қаршисида ожиз қолди.
Учинчи парда: Мағрурлик симфонияси. Парагвайга қарши баҳсда жамоа охирги қон томчисигача курашди. Дарвозабон Марк Пастон худди дарвозага сеҳрли қулф осгандек эди. Ўйин 0:0 ҳисобида тугади. Янги Зеландия плей-оффга чиқа олмади, аммо улар майдонни йиғлаб эмас, бошларини баланд кўтариб тарк этишди.
Словакия — Янги Зеландия 1:1
Голлар: Роберт Виттек (50) — Уинстон Рид (90+3)
Словакия: Ян Муха, Марек Чех, Мартин Шкртел, Ян Дюрица, Радослав Забавник, Здено Штрба, Владимир Вайсс (Мирослав Стох, 91+3), Марек Гамшик, Станислав Шестак (Филип Голошко, 81), Роберт Виттек (Юрай Куцка, 90+1), Эрик Йендришек.
Янги Зеландия: Марк Пастон, Уинстон Рид, Райан Нелсен, Томми Смит, Тони Локхед, Иван Вицелич (Джереми Кристи, 78), Саймон Эллиотт, Лео Бертос, Шейн Смелц, Крис Киллен (Крис Вуд, 72), Рори Фаллон.
Италия — Янги Зеландия 1:1
Голлар: Винченцо Яквинта (29, пенальтидан) — Шейн Смелц (7)
Италия: Федерико Маркетти, Джанлука Дзамбротта, Фабио Каннаваро, Джорджо Кьеллини, Доменико Кришито, Даниэле Де Росси, Риккардо Монтоливо, Клаудио Маркизио (Джампаоло Паццини, 61), Симоне Пепе (Мауро Каморанези, 46), Винченцо Яквинта, Альберто Джилардино (Антонио Ди Натале, 46).
Янги Зеландия: Марк Пастон, Уинстон Рид, Райан Нелсен, Томми Смит, Тони Локхед, Иван Вицелич (Джереми Кристи, 81), Саймон Эллиотт, Лео Бертос, Шейн Смелц, Крис Киллен (Крис Вуд, 63), Рори Фаллон (Энди Баррон, 90+3).
Парагвай — Янги Зеландия 0:0
Парагвай: Юсто Вильяр, Денис Каниса, Хулио Касерес, Пауло да Сильва, Клаудио Родригес, Виктор Касерес, Кристиан Риверос, Энрике Вера | Нельсон Вальдес (Эдгар Бенитес, 67), Оскар Кардосо (Лукас Барриос, 66), Роке Санта Крус (Аурелиано... Торрес, 81).
Янги Зеландия: Марк Пастон, Уинстон Рид, Райан Нелсен, Томми Смит, Тони Локхед, Иван Вицелич, Саймон Эллиотт, Лео Бертос, Шейн Смелц, Крис Киллен (Крис Вуд, 69), Рори Фаллон (Джереми Брокки, 79).

Рики Херберт (Янги Зеландия терма жамоаси бош мураббийи):
"Агар мусобақадан олдин кимдир менга: 'Сизлар Жаҳон чемпионатида Италия ва Парагвай билан дуранг ўйнаб, турнирни мағлубиятсиз якунлайсизлар', деб айтганида, мен уни жиннига чиқарган бўлардим. Бу шунчаки ақл бовар қилмас натижа! Биз гуруҳдан чиқа олмагандирмиз, аммо Жаҳон чемпионатида бирор марта ютқазмаган ягона жамоа бўлдик. Бутун дунё бизни кучсиз деб ўйлаганди, аммо йигитларим Янги Зеландия футболи нималарга қодирлигини исботлашди. Мен улар билан фахрланаман."
Райан Нелсен (Жамоа сардори):
"Ўйиндан кейин кийиниш хонасида ўтирганимизда, ҳамма жим эди. Бир томондан гуруҳдан чиқа олмаганимиздан афсусда эдик, иккинчи томондан эса бутун дунёни ҳайратда қолдирганимизни ҳис қилиб турардик. Мен Италия терма жамоаси юлдузларининг кўзидаги қўрқув ва чорасизликни кўрдим. Биз каби камсуқум жамоа уларни уйига равона қилди. Бу туйғуни ҳеч нарса билан тенглаштириб бўлмайди."
Уинстон Рид (Словакияга гол урган ҳимоячи):
"Словакия билан ўйиннинг 93-дақиқасида гол урганимда, бошимдан нималар ўтганини эслай олмайман. Бу менинг ҳаётимни бутунлай ўзгартириб юборди. Биз Жаҳон чемпионатига шунчаки рақам тўлдириш учун келмаганимизни ўша илк сониялардаёқ кўрсатиб қўйгандик."
Марчелло Липпи (Ўша пайтдаги Италия терма жамоаси бош мураббийи):
"Бу биз учун шармандалик, аммо рақибни ҳурмат қилишимиз шарт. Янги Зеландия бизга қарши худди ҳаётининг сўнгги жангидек тўп сурди. Улар жисмоний жиҳатдан жуда кучли экан, ҳар бир тўп учун важоҳат билан курашишди. Биз уларнинг мудофаа қўрғонини ёриб ўта олмадик. Улар бу дурангга ва бутун турнирдаги эътирофга тўла лойиқ эдилар."
Даниэле Де Росси (Италия терма жамоаси ярим ҳимоячиси):
"Биз уларни осонликча ютамиз деб ўйлагандик, бу бизнинг энг катта хатомиз бўлди. Майдонга тушганимизда эса, қаршимизда футболчилар эмас, балки бир-бири учун майдонда жон беришга тайёр бўлган бир бутун армия турганини ҳис қилдик. Улар бизга футболда номлар ҳеч нарсани ҳал қилмаслигини кўрсатиб қўйишди."

Тожсиз қироллар: Мағлубият нималигини билмай қайтганлар
2010 йилги мундиал якунида қизиқ бир манзара юзага келди. Дунё тожини кийган Испания ҳам (Швейцарияга 0:1), кумуш медалларни олган Нидерландия ҳам турнир давомида мағлуб бўлишганди. Миллиардлик таркибга эга бўлган буюк терма жамоаларнинг барчаси қайсидир паллада тиз чўкишганди.
Фақатгина битта жамоа, хаританинг энг чеккасидан келган ўша "оқлар" мусобақани бирор марта ҳам мағлуб бўлмай якунлашди. Улар 3 та дуранг, 3 очко билан гуруҳда қолиб кетишди, аммо амалдаги чемпион Италияни ўзларидан пастга улоқтириб юборишди.
Янги Зеландиянинг бу юриши футбол тарихига энг гўзал шеър каби ёзилди. Улар пул, машҳурлик ва даҳшатли номлар футболда ҳамма нарсани ҳал қилмаслигини исботлашди. Баъзан темирдек интизом, бир-бирига бўлган ишонч ва ватан ишқи энг енгилмас армияларни ҳам тўхтатиб қолишга қодир бўлади. Улар ЖАРни тарк этишганда, бутун дунё уларни олқишлар билан кузатиб қўйди — чунки улар турнирнинг тожсиз, аммо ҳақиқий мағлубсиз қироллари эди.



