– Ўйин ҳақида…
– Барчага хайрли кеч. Нима дейишим мумкин? Ўйлайманки, агар ўзим футбол ишқибози бўлганимда, бундай футболни кўриш учун жон деб келган бўлардим. Шу сабабли ўйин жуда қизиқарли чиқди. Фикримча, "Бухоро" билан бўлгани каби бугунги "Пахтакор"га қарши сўнгги иккита ўйинда йигитлар жуда яхши ўйин намойиш этишди. Инсон ҳаётда ҳам, меҳнатда ҳам нима экса, қачондир шуни ўради, ҳосилини йиғади. Шунинг учун йигитларга айтдимки, барчангизга маълум бўлган қийинчиликларга – 8 ойдан бери ўзимиз ишлаб топган ҳалол маошни ололмаётганимизга қарамай, улар фидойилик, меҳнат уруғини экмоқдалар, таваккал қилмоқдалар. Сабаби, "Бухоро" билан ўйиндан сўнг 3 нафар ўйинчимиз ўта оғир жароҳат олди. Қолганлар тер тўкмоқда, бироқ айримлар клубни тарк этишди. Бу жуда оғир вазият, аммо шунга қарамай, улар мухлислар учун, футбол учун майдонга тушишди ва ҳаракат қилишди. Шунинг учун бундай футбол намойиш этган йигитларга фақатгина раҳмат дейишим мумкин.
– "Пахтакор" гол уришидан бир дақиқа олдин ҳакам ёнингизга келиб, сиз билан ниманидир муҳокама қилди, сўнгра сиз накетка кийиб олдингиз. Шу ҳақда батафсил айтиб берсангиз.
– Шунчаки мендан ён ҳакамга халақит бермаслигимни сўрашди. Қора рангдаги футболкам унга халақит бераётган экан, шунинг учун махсус либос (манишка) кийиб олишимни сўради. Мен уни олдим ва кийдим.
– Қаранг, сизда молиявий муаммолар ва ҳоказолар бор. Лекин футболчиларга сўз топишнинг, психологик жиҳатдан қандайдир чегараси бор-ку. Мен бугун иккинчи бўлимда иккита тенг жамоанинг ўйинини кўрдим. Қарангки, рақиб таркибида Ўзбекистон, Ироқ ёки бошқа терма жамоа ўйинчилари... Кечирасиз, барча ҳурматни сақлаган ҳолда айтаманки, сизнинг таркибда 16, 19, 20 ёшли йигитлар. Иккинчи бўлимда гол уришингиз ҳам мумкин эди. Йигитларга ҳеч қандай эътироз йўқ. Бирга-бир вазиятлардан фойдаланишганда, яна гол уришлари ҳам мумкин эди. Айтинг-чи, сирингиз нима, футболчиларга нима дейсиз, қандай тайёргарлик кўрасиз? Чунки бир марта гапирдингиз – бир ойдан ўтдингиз, иккинчи марта балки Аль Пачино иштирокидаги фильмни кўрсатарсиз... Бу қачон тугайди, ўйинларни нима ҳисобига ўтказяпсизлар?
– Шундай ўринли савол учун раҳмат, чунки сиз бизнинг ҳолатимизни тўғри тушуниб турибсиз. Ўйлайманки, 8 ой давомида футболчилар маош олмаганда, базада 8 ойдан бери иссиқ сув бўлмаганда, чироқ ўчирилганда, озиқ-овқат тугаб қолганда бу йўлни қандай босиб ўтиш кераклиги ҳақида ёзилган бирор китоб йўқ. Футболчиларни қандай руҳлантириш (мотивация қилиш) мумкин? Бунга ягона жавоб йўқ деб ўйлайман. Қаердадир айтган эдим, мен уларни мотивация қилмайман, улар ўзлари илҳомланганлар. Уларни қандайдир олий мақсад йўлида, қилаётган ишларидан кўра каттароқ нарса йўлида илҳомлантириш керак. Шунинг учун сиз тўғри таъкидладингиз: қандайдир чегара бор. Менимча, биз бу чегарага аллақачон етиб келдик. Сабаби, агар сиз бизнинг ўрнимизга ўтиб, атиги ярим кун биз билан бирга бўлсангиз, уларнинг қандай шароитда яшаётганини, жароҳат олиш хавфи остида қандай ўйнаётганини ўзингиз ҳис қиласиз. Шунинг учун ўйлайманки, қачондир, мавсум тугагач, биз буни қандай уддалаганимиз ҳақида батафсилроқ айтиб берарман. Сиз тўғри айтдингиз, Аль Пачино фильмини қўйиб бериш ёки бугун Netflix'да Артетанинг кимнидир қандай руҳлантираётганини кўриш, Гвардиоладан намуна олиш – буларнинг барчасини синаб кўриш мумкин, аммо бу бизда иш бермайди. Ўйлайманки, бизнинг жамоамиз жуда чуқур қадриятлар устига қурилган. Бу қадриятлар бизнинг орамизда жуда мустаҳкам илдиз отган ва бу жамоани жипслаштиради, улар олдинга интилишади ва бир-бирига ишонишади. Машғулотларда ҳам борини беришади. Аммо эртага нима бўлишини мен билмайман, чунки ўйлайманки, улар ҳақиқатан ҳам сабрининг сўнгги нуқтасидадир. Бунга қандай жавоб беришни билмайман, шунчаки йигитларда муносабатлар қуриладиган жуда кучли қадриятлар бор: меҳнатсеварлик, адолатлилик, ҳалоллик каби. Ҳа, албатта, турли васвасалар бўлган ва доим бўлади. Бундай вазиятлар юзага келганда, кимдир васвасага берилиб, қоронғи ишларга қўл уриш хавфи бор. Аммо мен сизга очиқ кўнгил билан айтишим мумкинки – яна олдинги саволга қайтамиз – бизда пойдевор, асос қилиб олинган қадриятлар бор ва йигитлар шунинг учун ҳам шундай ўйнамоқда. Яъни кимдир шундай қадам ташлаши мумкинлиги менинг хаёлимга ҳам келмайди. Чунки биз ёш футболчилар билан ҳам, катталар билан ҳам бу ҳақда тез-тез гаплашиб турамиз. Шунинг учун мен тоза виждон билан айта оламанки, улар жуда-жуда меҳнатсевар. Уларнинг шу кунгача қилган ишлари ҳақида эса, билмадим, профессионал футбол тарихида 8 ой маошсиз ўйнаган жамоалар бўлганми-йўқми... Менимча, йигитлар 8 ой ойликсиз ўйнаши умуман тарихда кўрилмаган прецедент, бундай ҳолат тарихда ҳали бўлмаган.
– "Бунёдкор"нинг молиявий ҳолати сўрамоқчи эмасман. Саволим бошқачароқ. Футболчиларнинг маошсиз футбол ўйнаши уларнинг тотализаторга бўлган қизиқиши ва интилишини оширмайдими, бунга қандай қарайсиз? 21 ёшгача бўлган футболчилар мусобақаси турнир жадвалида "Бунёдкор" 3-ўринда бормоқда. Агар молиявий ҳолат уларга ҳам таъсир қилса, истеъдодли ёшларнинг бошқа касбга ўтиб кетиши мумкинлиги сизни хавотирга солмайдими?
– Ҳа, албатта, васвасалар бўлган ва доим бўлади. Шунинг учун бундай вазиятлар юзага келганда, кимдир васвасага берилиб, қора ишларга қўл уриш хавфи бор. Лекин мен сизга битта нарсани айта оламанки, яна ўша олдинги саволга қайтамиз: бизда пойдевор, асос қилиб қўйилган қадриятлар бор. Шунинг учун йигитлар шундай ўйнамоқда. Яъни, кимдир шундай қадам ташлаши мумкинлиги менинг хаёлимга ҳам келмайди, чунки биз бу ҳақда ёш футболчилар билан ҳам, катталар билан ҳам жуда кўп гаплашамиз. Шунинг учун мен сизга тоза юрак билан айта оламанки, улар жуда меҳнатсевар ва шу бугунги кунга қадар қилган ишлари... мен профессионал футбол тарихида 8 ой маошсиз ўйнаган жамоалар бўлганини билмайман. Ўйлайманки, бу футбол тарихида биринчи шундай прецедент – йигитларнинг 8 ой маошсиз ўйнаши. Тарихда бошқа бундай ҳолат бўлмаган деб ўйлайман.
– Мотивацияга келсак, бошқа спорт турларида ҳам ўхшаш ҳолатлар бор: қаршингизда кучли жаамоа ўйнаганда — футболчиларни алоҳида руҳлантириш шарт эмас. Хавотирингиз йўқми: турнир жадвалининг қуйи қисмидаги жамоа билан учрашганингизда йигитларда бу рағбат омили йўқолиб қолмайдими?
– Қаранг, бу яна профессионалликка бориб тақалади. Яъни, уларга футболчи ва инсон сифатида шуни уқтирмоқчиманки: футболда "Пахтакор" билан ўйнаганда яхши ўйнаш керак, "Машъал" билан ўйнаганда эса бўшашиш мумкин, деган тушунча умуман йўқ. Бу менталитет, бу психология. Мен ўзим чет элда ўйнаганимда, "Ювентус"да шундай дейишарди: энг оғир ўйинлар "Интер" билан эмас, балки "Перужа" ёки "Сассуоло" билан бўлади. Бундай ўйинларга алоҳида тайёргарлик кўриш шарт эмас. Аммо футболчининг менталитети осондек кўринган рақибга қарши майдонга тушганида яққол намоён бўлади. Осон рақибнинг ўзи йўқ. Шунинг учун ўйлайманки, улар футболчи сифатида ўсиб бормоқда. Ва яна, бу – жараён. Бу жуда узоқ давом этадиган жараён – психология, менталитет иши. Ўйлайманки, бу улар учун фойдали бўлади. Бугун ёш футболчилар майдонга тушишди ва ўзларини жуда яхши кўрсатишди. Жаҳон чемпионатида иштирок этган Ўзбекистон терма жамоаси футболчиларига қарши ўйнаш биз учун, "Бунёдкор" учун фахрдир. Ўйлайманки, бугун ва умуман сўнгги ўйинларда кўпчилик ёшлар дебют қилди. Академиямиздан кўпчилик асосий таркибда майдонга тушди. Мен улар билан фахрланаман.
– Агар адашмасам, бугун Ҳакимов дебют қилди, шундайми?
– Ҳа.
– Уни майдонга туширишдан чўчимадингизми?
– Йўқ. Нима учун биз ёш ўйинчиларга имконият беришдан қўрқишимиз керак? Чунки бу айнан уларнинг ўйнайдиган ёши. Агар биз Ўзбекистон терма жамоасида келажакда яхши ўйинчилар бўлишини хоҳласак, улар 16, 17, 18 ёшида Ўзбекистон чемпионатининг асосий таркибида ўйнашлари керак – бу камида. Шунинг учун мен унга умуман шубҳа қилмадим. Бир неча футболчилар жароҳат олган. Шунинг учун ўйлайманки, Худо хоҳласа, нафақат "Бунёдкор"да, умуман олий лигаларда ўйнайдиган бошқа ёш футболчиларимиз ҳам бўлади. Чунки бу Ўзбекистон терма жамоасига элтадиган тўғри йўлдир. Нега қўрқишим керак? У жуда яхши футболчи, унда беқиёс куч, тезлик бор, ақлли йигит. У ҳеч кимдан қолишмайди.
– Унинг бошланғич тезлиги юқори...
– Ҳа. Бошланғич тезлиги аъло даражада. Сизга яна битта сирни очаман: бизда ҳозир ҳатто GPS учун резина сотиб олишга ҳам имконият йўқ. Мана шундай вазиятда турибмиз. Ҳамма билиб қўйсин: биз клуб сифатида GPS учун резина сотиб ола олмаймиз! "Бунёдкор" – Суперлига жамоаси. Бизда GPS резиналари йўқ, улар тушиб кетяпти, сотиб олишга имконимиз йўқ. Шунинг учун шундай вазият. Агарда баъзиларда бор, кимда бўлса ўрнатамиз, лекин агар унга ҳам ўрнатсак, ундаги кўрсаткичлар ҳам – масалан, Куркинов каби – юқори чиқади.
– Молиявий муаммолар фонида хусусийлаштиришга уриниш ётибди. Биламизки, Европа футболининг ривожланишига клубларнинг хусусийлаштирилиши ҳам сабаблардан бири бўлган. Балки давлат ташкилотларининг футболга ёрдамини камайтираётгани тўғри йўлдир, бир неча йилдан сўнг барчаси бошқача бўлиб кетар, хусусийлаштиришга қандай қарайсиз?
– Ўйлантирадиган савол. Эҳтимол, бу менга эмасдир, лекин бу нарсаларни жуда яхши ўрганиш керак. Мен сизга очиғини айтаман: биз тайёр эмасмиз. Биз билан содир бўлган нарса шунинг яққол мисолики, биз бундай структурани ушлаб туришга тайёр эмасмиз. Нега биз контекстни тушунишимиз керак? Чет эл билан солиштириб бўлмайди. Чет элда инвесторлар клубни сотиб олади ва у ерга ресторан бизнесига сармоя киритишади, майкалар сотишади, мухлислар стадионга келишади. Яъни, бу уларнинг хусусий мулки. Солиқлардан озод қилинади, уларга қандайдир имтиёзлар берилади, тушуняпсизми? Бунга эришиш учун қандайдир глобал режа керакки, бу иш билан шуғулланадиганлар шуни қилсин. Бугунги кунда қилинган ишлар эса – ўзингиз натижасини кўриб турибсиз – аксинча, бизни оғир аҳволдан ҳам оғирроқ вазиятга солиб қўйди. Барча яхши ўйинчиларимиз – Урата, Бугарин, Кривокапич, Умаров, уларни раҳбарият билан шунча машаққат билан йиғгандик – барчаси бошқа чемпионатларга кетиб қолди. Уратани йўқотдик. У япониялик легионер эди, шунчаки олиб, йўқотиб қўя қолдик ва тамом. Шунинг учун, ўсиш учун, ўйлайманки, биз, афсуски, бунга ҳали тайёр эмасмиз.
– Асосан иккинчи рақам остида ўйнадингиз. Бу дастлабки режа эдими ёки ўйин давомида ўзгартириш киритдингизми? Иккинчи бўлимда эса манзара бутунлай ўзгарди, "Бунёдкор"да кўплаб голли вазиятлар бўлди. Бу ҳам олдиндан режалаштирилганмиди ёки ўйин давомида ўзгариш қилдингизми? Футболчиларнинг чиқишидан қанчалик мамнунсиз? Чунки кўриниб турарди, сиз ҳар бир ноаниқ узатмага ва шу каби вазиятларга эмоционал муносабат билдираётгандингиз.
– Иккинчи саволдан бошлайман: йигитлардан, ўйиндан жуда ҳам мамнунман. Ҳақиқатан ҳам, менда шундай ўйин кўрсатишгани учун қувонч бор, шунинг учун бундан жуда хурсандман. Эмоционал бўлишимга келсак, биз бошимиздан кечираётган вазият сабабли мен ҳам улар билан бирга майдонда бўлишни хоҳлайман ва буни – мен улар билан эканлигимни, штаб сифатида улар билан бирга эканлигимизни уларга етказишни истайман.
Иккинчи рақам остида ўйнаганимизга келсак – йўқ, биз иккинчи рақам остида ўйнашни режа қилмаган эдик, "йигитлар, иккинчи рақамда ўйнаймиз" демаганмиз. Йўқ, йўқ. Шунчаки "Пахтакор" ўйинчиларининг даражаси хоҳлайсизми-йўқми сизни бироз пастга, орқага ўтишга мажбур қилади, чунки уларда улкан техника бор, улар тўп билан ўта юқори классдаги ўйинчилар. Шунинг учун йигитлар шунчаки ақлли ўйнашди, бироз зичроқ чиқишди ва биз нима режа қилган бўлсак, ҳаммасини бажардилар. Иккинчи бўлимда эса уларнинг ритми пасайди, чамамда. Биз жисмонан чиқдик, дадилроқ ўйнай бошладик ва ўйинни уларнинг майдон ярмига ўтказдик. Гол учун афсусдаман, чунки уни ўтказиб юбормаслик мумкин эди, зарба беришга имкон берилди. Лекин шунга қарамай, барибир ўйинчилар жуда яхши иш бажаришди. Шунинг учун ярим ҳимоячилардан, ҳимоячилардан, ҳужумчилардан, чиққан йигитлардан жуда хурсандман.
