Мазкур олти ҳафта кўпинча ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлиб, бунда тўлиқ диққат-эътибор талаб этилади.
Аммо ушбу трансфер ойнаси механизмларининг ишлашини тўхтата олмайди – Эллиот Андерсоннинг рекорд даражадаги трансфери бунга яққол мисол ва бу жараённинг асосий қисми одатда саҳна ортида кечади.
"The Athletic" нашри футболдаги энг йирик мусобақа вақтида трансферлар қандай амалга ошишини ўрганиш мақсадида бир нечта агентлар ва селекция бўлими вакиллари билан суҳбатлашди.
"Гарчи Жаҳон чемпионати давом этаётган бўлса-да, ҳаммаси жуда тез содир бўлиши мумкин", – дейди ушбу мақоладаги бошқалар сингари муносабатларга путур етказмаслик учун аноним тарзда сўзлаган агентлардан бири.
Агентлар орасидаги умумий қоидага кўра, улар ўз мижозларини Жаҳон чемпионатидан олдин ёки мусобақа давомида ортиқча безовта қилмасликлари керак, аммо уларни музокаралар жараёнидан хабардор қилиб туришади.
Агент қанчалик кўп ёки кам маълумот бериши футболчининг характерига ва трансфер эҳтимоли уни қанчалик ҳаяжонга солишига боғлиқ. Одатда, улар олдиндан трансфернинг амалга ошиш эҳтимоли ва қайси жамоага ўтиш мумкинлигини келишиб олишган бўлади ҳамда футболчи барча ишларни агентга топширади. АҚШ, Канада ва Мексикада бўлиб ўтаётган ушбу Жаҳон чемпионати учун аксарият агентлар ўз мижозларининг ўйинларини кузатиш учун сафарга чиқишга қарор қилишган, шунинг учун улар ўйиндан олдин омад тилаб хабар юборишади ва ўйиндан кейин улар билан кўришишади.
"Гўёки ҳамма Жаҳон чемпионатига кетгандек туюлади", – дейди Премьер-лиганинг бир нечта футболчилари билан ишлайдиган ва Англияга қайтган агент. "Аммо бу Zoom орқали суҳбатлар ёки телефон қўнғироқларини тўхтата олмайди".
"Жаҳон чемпионати кўп нарсани ўзгартирмайди", – дея қўшимча қилади Премьер-лигада ёзнинг энг йирик сотувларидан бири бўлиши кутилаётган футболчининг агенти. "Агентлар барибир клублар билан гаплашади. Тиббий кўрикни чет элда ҳам ўтказиш мумкин. Футболчилар гарчи билмайман дейишса ҳам, аслида нималар бўлаётганидан тўлиқ хабардор бўлишади".
Аслида, футболчи музокараларнинг майда-чуйдасига аралашмайди, балки умумий янгиликлардан хабардор бўлиб туради. Асосий иш футболчининг вакили ва сотиб олувчи клуб ўртасида кечади, маош, бонуслар бўйича талаблар ва тўлов тузилмаси одатда бундан бир неча ҳафта ёки ойлар олдин муҳокама қилиб бўлинади.
Барчаси келишиб олингач ва сотувчи клуб билан трансфер нархи тасдиқлангач, футболчидан талаб қилинадиган ягона нарса тиббий кўрикдан ўтиш ва ҳужжатларни имзолаш бўлади.
Барча томонлар миллий терма жамоадан рухсат сўраши керак бўлади, аммо текширувларнинг ўзи кўп вақт олмайди ва одатда бунга рухсат берилади. Терма жамоалар томонидан қўйиладиган энг кўп учрайдиган тўсиқ футболчининг машғулот базасини тарк этиши талаб қилинадиган ҳолатдир.
"Сизда шартномани текширадиган спорт ҳуқуқшуноси, музокаралар стратегияси бор ва буларнинг барчаси ҳал бўлгач, футболчи халқаро мусобақада бўлса ҳам, тиббий кўрикни ташкиллаштиришингиз керак", – дейди франциялик агентлардан бири. "Бу улар жойлашган шаҳарнинг ўзида клуб шифокорини меҳмонхонага олиб келиш орқали бўладими, ёки терма жамоа рухсат берса, футболчини клуб шифокори кела оладиган жойга олиб бориш орқалими – бунисини ҳал қилиш керак".
Гарчи бу Жаҳон чемпионати доирасида бўлмаса-да, 2017 йилнинг август ойида Франция терма жамоаси бош мураббийи Дидье Дешам ҳеч бир футболчига трансферни якунлаш учун Клерфонтэн базасини тарк этишга рухсат берилмаслигини қатъий таъкидлаган эди.
"Амалда эса, вақт нуқтаи назаридан, бизнинг нишонларимиз Жаҳон чемпионатида иштирок этаётган бир пайтда, биз фақат клублар ўртасидаги масалаларни якунлаймиз", – дейди Премьер-лиганинг анъанавий "Катта олтилик" клубларидан бирининг селекция бўлими вакили. "Бу жараённинг бошида бўлиб, улар у ерда эканлигида футболчилар билан учрашувлар ўтказиш ва шахсий шартларни муҳокама қилишнинг аксидир".
Имкон қадар клублар турнир бошланишидан олдин трансферни тезроқ якунлашга ҳаракат қилишади. Масалан, эркин агент Рауль Хименеснинг қайтишини расмийлаштириш учун Жаҳон чемпионатидаги илк ўйиндан олдин "Вулверхэмптон" делегациясининг Мексикага учиб бориши бунга мисолдир.
Бошқа эркин агентлар, жумладан Ибраима Конате ва Бернарду Силва ҳам мусобақага саноқли кунлар қолганда "Реал"га ўтишди. Албатта, бу жараён анча осонроқ кечади, чунки келишув иккита клуб эмас, балки фақат футболчи ва битта клуб ўртасида тузилади.
"Жаҳон чемпионатида иштирок этаётган футболчи учун асосий фарқ шундаки, агар ишончли одамларингиз бўлса, тиббий кўрикни дунёнинг исталган бурчагида ўтказишингиз мумкин", – дея сўзида давом этади селекция вакили. "Агар сиз улар мусобақада эканлигида янги футболчи билан музокараларни нолдан бошламоқчи бўлсангиз, бу иш бермаслиги мумкин, чунки улар ўзларини безовта қилмасликларини исташади".
Сўнгги мисоллардан бири – "Ливерпуль"нинг испаниялик Виктор Муньосни "Осасуна"дан сотиб олиши. "Ливерпуль" унинг шартномасидаги 40 миллион евро (35 миллион фунт; 46 миллион доллар) товон пулини тўлашга қарор қилгач, трансфер жуда тез амалга ошди.
Шундан кўп ўтмай Муньос Испания терма жамоаси жойлашган Теннесси штатида тиббий кўрикдан ўтди. "Ливерпуль"нинг тиббиёт ва жисмоний ҳолат бўйича директори Жонатан Пауэр, бош скаут Барри Хантер ва физиотерапия бўйича раҳбар Крис Морган бошчилигидаги ходимларга Испания футбол федерацияси томонидан сафарга чиқиш ва текширувларни назорат қилиш учун рухсат берилди.
Худди шундай, Испания терма жамоаси Марк Кукурельянинг 60 миллион евро эвазига "Реал"га ўтишига ҳам рухсат берган эди.
"Ҳаммаси бир ярим ёки икки кун ичида қилинди", – деди Кукурелья "El Mundo" нашрига. "Жараён анча яхшироқ, тезроқ ва ортиқча бош оғриғисиз кечди".
Мавсум якуни улар учун ноаниқликлар билан ўтган бўлса-да, "Тоттенхэм Хотспур" ёзги трансферлар учун анча олдин замин тайёрлаб қўйганди. Улар мусобақа арафасида эркин агентлар Энди Робертсон ва Маркос Сенесини ўз сафига қўшиб олишди, ҳар икки футболчи билан шахсий шартнома бандлари бир ой олдин келишиб олинган эди.
Ян Пол ван Хекке масаласида эса, "шпорлар" "Брайтон" билан трансфер нархини келишиб олишлари керак эди. Бу ҳимоячи Нидерландия терма жамоаси билан бирга бўлган вақтда трансфернинг якунланишини кечиктирди. Фақатгина Жаҳон чемпионатидаги илк ўйиндан сўнг 52 миллион фунт стерлинглик трансфер нархи бўйича келишувга эришилди.
Шундан сўнг, "Тоттенхэм"нинг ягона вазифаси тиббий кўрикни ўтказиш учун Канзасга ишончли ходимларини юбориш эди. "Шпорлар" вакиллари Нидерландия терма жамоасининг тайёргарлик жараёнига халақит бермаслик ва кўп вақт олмасдан жараённи назорат қилиш учун учиб кетишди.
"Футболчи Жаҳон чемпионатида ўйнаётганида бу осон эмас, аммо трансфер ойнаси очилгандан сўнг, биз рўйхатдан ўтказишда муаммо бўлмаслигини биламиз", – дейди франциялик агент. "Бироқ Жаҳон чемпионатидан олдин бу қисқа ёки узоқ давом этадиган жараён бўлиши мумкин".
"Жараённи тезлаштириш учун аввалги клуб футболчининг барча тиббий маълумотларини янги жамоа билан баҳам кўради. Тайёргарликка халақит бермаслик учун футболчи шартномани DocuSign орқали расман имзолаши ва клубга етиб боргач суратга тушиши мумкин, ёки улар меҳмонхонада юзма-юз учрашиб имзо чекишлари ва ўша ерда суратга тушишлари ҳам мумкин. Жаҳон чемпионатлари вақтида одатда шу иккинчи вариант қўлланилади".
Шундай бўлса-да, барча терма жамоалар футболчиларига эҳтимолий трансферлар билан шуғулланишга рухсат беради, деб ўйламаслик керак. Миллий терма жамоа бош мураббийлари жамоадаги мувозанатни бузишдан хавотирланиб, олдини олувчи қоидаларни жорий қилишларини тўғри тушуниш мумкин.
Турнир олдидан Англия терма жамоаси бош мураббийи Томас Тухель футболчиларнинг трансферларни якунлашига тўсқинлик қилмаслигини, аммо ҳар қандай ҳаракат тайёргарликка халақит бермаслиги кераклигини тушунтирди.
"Бу ерда гап соғлом ақл ҳақида кетмоқда", – деди Тухель АҚШдаги илк матбуот анжуманида. "Мен трансфер ишларининг ўйиндан бир кун олдин ёки ўйин куни амалга оширилишини истамаган бўлардим, бизнинг сиёсатимиз шундай. Балки ўйиндан икки кун олдин ҳам бунга рухсат берилмас, бунисини кўрамиз".
"Бироқ қолган барча ҳолатларда – агар бу иш махфий, самарали ва шов-шувсиз бажарилса – биз доим ёрдам беришдан хурсандмиз. Бу ҳар қандай футболчининг атрофидаги вазиятга ойдинлик киритишга ёрдам беради. Агар кимдадир клубини алмаштиришни якунлаш имконияти бўлса, биз уларнинг йўлида ғов бўлмаймиз".
Тухелнинг бу фикрлари унинг бир нечта шогирдларига тегишлидир. "Манчестер Сити" ва ярим ҳимоячи Эллиот Андерсоннинг вакиллари ўртасида бир неча ҳафтадан бери музокаралар олиб борилаётган эди. Футболчи келажаги атрофидаги кучайиб бораётган миш-мишлар уни чалғитмаётганини айтган бўлса-да, келишувдаги ҳар қандай силжишни эҳтиёткорлик билан бошқариш керак эди. Маълум бўлишича, трансфер суммаси пайшанба куни оқшомда келишилган ва Англия терма жамоаси жума куни эрталаб Нью-Йоркда тиббий кўрикдан ўтишга рухсат берган.
Худди шундай ҳолат Маркус Рэшфорд, Жон Стоунз ва воситачилар орқали унинг вазиятини кузатиб бораётган бир нечта Премьер-лига ва Европа клублари нишонида бўлган Морган Рожерс билан ҳам юз бериши мумкин. "Астон Вилла" Андерсон ва унинг нархидан Рожерснинг сотуви учун ўлчов сифатида фойдаланмоқда, шунинг учун иккала футболчи ҳам халқаро мусобақа олдидан ўхшаш вазиятга тушиб қолишган, аммо "Вилла" юлдузи ёзнинг охирроғида нималар бўлишини кутишига тўғри келади.
"Мен вазиятни тинчлантириш ва ёрдам бериш учун доим тайёрман", – дея сўзида давом этди Тухель. "Биз уларга чалғитувчи омилларни енгиб ўтиб, бор диққат-эътиборини жамлашлари ва биз улар учун ажратган ролни энг яхши тарзда бажаришлари мумкин бўлган ўз муҳитини яратишга ёрдам беришимиз керак. Агар клублар сизни сотиб олмоқчи бўлса ва спорт директорлари, агентлар ва мураббийлар сиз билан телефон орқали боғланишга уринса, бу қанчалик чалғитишини кўриб турибман. Бу айни ҳақиқат".
"Биз доим футболчига қарорни мусобақа бошланишидан олдин, иложи борича эртароқ қабул қилишни тавсия қиламиз, лекин бу ҳар доим ҳам имконли бўлавермайди. Бу борада ёлғиз эмасмиз, шунчаки вазият шундай тус олади".
Андерсоннинг "Ноттингем Форест"даги ўрнини Лукас Бергвалл эгаллаши мумкин. "The Athletic" хабарига кўра, Бергвалл "шпорлар"га жамоадан кетиш истаги борлигини маълум қилган, бу хабар Швеция терма жамоаси билан Жаҳон чемпионатида иштирок этаётган вақтда вакиллар орқали етказилгани аниқ. Бу агентнинг ўз футболчисининг нима истаётганини билиши ва ўз навбатида, футболчи бор эътиборини ўйинга қаратган бир вақтда музокараларни олиб боришига яққол мисолдир.
"Трансферни амалга ошириш умуман олганда бир хил жараён", – дейди бир нечта таниқли футболчилар билан ишлайдиган агент. "Футболчиларнинг бўш вақти ва ўйинлар тақвимига қараб бу бироз нозикроқ бўлиши мумкин, аммо агар жиддий қизиқиш бўлса, ишлар олдинга силжийди".
Жаҳон чемпионатида ва Англия футбол лигасининг қуйи дивизионларида футболчилари бор бўлган бошқа агентларнинг таъкидлашича, энг юқори даражадан бошланувчи "тўхтаб қолиш" ҳолати мавжуд ва бу сусткашлик трансфер бозорининг қуйи поғоналарига ҳам таъсир қилмоқда.
Бу қисман кўпчилик клубларнинг молиявий йили 30 июнь куни якунланиши билан боғлиқ, чунки кўплаб жамоалар шу санадан кейин пул сарфлашни афзал кўришади. Бу шуни англатадики, саҳна ортидаги аксарият музокаралар Жаҳон чемпионатининг дастлабки ҳафталарида бўлиб ўтади ва июль ойи бошланиши билан фаоллик ортади.
"Ҳар бир мамлакатда тинчлик ҳукм сурмоқда", – дейди халқаро агентлардан бири. "Ҳаммаси август ойида содир бўлади, чунки аксарият футболчилар АҚШда ва жараёнга янги қўшилаётган клублар учун ўз лойиҳасини тақдим этиш жуда мураккаб. Шунингдек, кўпчилик клублар сотиб олишдан олдин кимнидир сотиши керак, шунинг учун қайси жамоалар бу жараённи бошлашини кутишимиз лозим. Бундан ташқари, Европадаги кўплаб клубларда янги мураббийлар иш бошлаган, шу сабабли уларга трансфер мақсадларини аниқлаб олиш учун вақт керак".
"Клублар ва агентлар ўртасида музокаралар бўлиши мумкин, аммо сотувчи клуб футболчининг глобал майдондаги иштироки сабабли талабларини ўзгартириши ҳеч гап эмас", – дея қўшимча қилади агентлардан бири. "Шундан сўнг улар трансфер нархи бўйича мақсадларини ҳам ўзгартиришади (юқорироқ нарх талаб қилишади)".
Сотувчи клублар агентларга агар уларнинг мижозлари кетмоқчи бўлса, бу катта эҳтимол билан Жаҳон чемпионатининг охирларида ёки ундан кейин содир бўлишини тушунтиришади. Харидорларнинг футболчини кузатиш учун қанчалик кўп маълумотлар ва узоқ муддатли скаутингга таянишини ҳисобга олсак, бу бироз эскича ёндашувдек туюлиши мумкин, лекин клублар турнирдаги ёрқин ўйинлар орқали трансфер суммасини оширишга умид қилишади.
Шу билан бирга, Жаҳон чемпионати футболчининг ўз клубидан узоқ вақт давомида узилиб қолишидек хавфни ҳам келтириб чиқаради. Бу беқарорликка олиб келиши мумкин ва буни Аргентина терма жамоаси ҳужумчиси Хулиан Альвареснинг Австрия устидан қозонилган 2:0 ҳисобидаги ғалабадан сўнг "Атлетико Мадрид"ни тарк этиш истагини очиқ тан олгани ҳам яққол тасдиқлайди.
Агар терма жамоадаги шерикларининг клуби маълум бир футболчини ўз сафида кўрмоқчи эканлигини маълум қилган бўлса, ўша жамоадошларидан бу ҳақда илиқ фикрлар билдириб қўйиш сўралиши ҳам мумкин.
Булар бегона кўзлардан ва жамоатчилик эътиборидан четда, Жаҳон чемпионати вақтида бўлиб ўтадиган кичик, махфий музокаралардир. Музокаралар тиббий кўрикдан ўтиш ва ҳужжатларнинг сўнгги қисмини имзолаш босқичига етиб келгандагина, футболчининг клуби ва миллий терма жамоаси ўртасидаги кесишув содир бўлади.
