Бундан уч ярим йил олдин Қатарда Гайрат Хасбиуллин билан Бора Милутиновичникига меҳмонга борган эдик. Марказий Осиёдаги энг йирик спорт нашри – Championat.asia асосчиси Гайрат журналист сифатида қизиқарли саволлар берди, мен ҳам ундан қолишмасликка ҳаракат қилдим. Футбол тарихидаги билимларимизни намойиш қилганимиз шунга олиб келдики, бир пайт афсонавий сербиялик мутахассис бизни таништирган ФИФА ходими ва ўша чемпионат ташкилий қўмитаси аъзоси Алишер Никимбаевга юзланиб, тахминан шундай деди: "Менга кимларни бошлаб келдинг? Ахир улар ҳаммасини мендан яхшироқ билишади-ку!" Кейин эса Боранинг квартирасида биргаликда футбол ўйнадик...
Ўша пайтда Гайрат ўзининг бошқа бир касби – агентлик фаолияти ҳақида гапириб берган эди. Абдуқодир Ҳусанов исмли ёш иқтидор эгаси ҳақида гап кетганини ҳам аниқ эслайман. Аммо тўғрисини айтсам, бу мавзудаги гапларга унчалик жиддий эътибор бермаганман. Ўша пайтда Беларусда ўйнаётган ўзбекистонлик ҳимоячи Европада қандай қилиб катта карьера қила олиши мумкин эди?
Кейин нима бўлганини ва бу мавсум якунларига кўра "Манчестер Сити"нинг энг яхши 3 нафар футболчиси қаторига кирган, "Уэмбли"да Англия Кубоги ва Лига Кубогини қўлга киритган ҳамда "Челси" ва "Арсенал"га қарши иккала финалда асосий таркибда ўйнаган Ҳусанов ҳозир қаерда эканлигини ўзингиз яхши биласиз. Мана, навбатдаги Жаҳон чемпионатида Хасбиуллин билан Атланта марказидаги беш юлдузли меҳмонхона фойесида ўтирибмиз – бу Жаҳон чемпионатларида илк бор иштирок этган Ўзбекистон терма жамоаси яшаган шаҳар. Гарчи турнир ўзбеклар учун унчалик муваффақиятли кечмаган бўлса-да, бу 22 ёшли Ҳусанов учун улкан тажриба бўлади. Биз бу ҳақда ҳам, АПЛдаги биринчи ўзбекистонлик футболчининг бутун тақдири ҳақида ҳам суҳбатлашдик.
Ёш ўзбекистонлик футболчилар ҳозир Россия чемпионатига интилишмаяпти
"Биз Абдуқодир билан Тошкент – Истанбул рейсида эконом-классда учаётган эдик", – деб эслайди Хасбиуллин, "Кейинчалик унинг 'Ланс' сафида ўйнаши керак бўлган Францияга учадиган самолётга ўтириш учун. Мен сўрадим: 'Топ-5 лигага учаётганингни ҳис қиляпсанми?' У жавоб берди: 'Тўғриси, мени Россияга сотишади деб ўйлагандим'. – 'Лекин кўриб турганингдек, ҳаммаси сен хоҳлагандек бўлди'."
Биринчи суҳбатимизда қаерга боришни хоҳлаши ҳақидаги саволимга у: "Европага", деб жавоб берган эди. Россиядан унга жиддий қизиқиш бор эди, катта пул таклиф қилишди. "Икки йил 'Сочи'да ўйнайсан, кейин хоҳлаган жойингга кетасан", деб ишонтиришга уринадиган одамлар ҳам гирдикапалак бўлишди. Аммо бу одатда нима билан тугашини ўзингиз яхши тушунасиз.
Яна бир ҳайратланарли жиҳати: ўша рейсида унинг бўлажак турмуш ўртоғи оиласи билан Туркияга дам олишга учаётган экан. Улар салон бўйлаб ёнимиздан ўтиб кетишди, онаси биз билан саломлашди ва буларнинг барчаси қандайдир тарзда Қодирнинг хотирасида муҳрланиб қолди.
– Афтидан, бундай парвоз пайтида йигитнинг барча ҳис-туйғулари жунбишга келган бўлса керак.
"Ҳаммаси шундай тус олдики, бир неча йилдан сўнг улар турмуш қуришди, буни ўша пайтда тасаввур қилишнинг иложи йўқ эди. Қандай тасодиф, қандай тақдир эканлигини тасаввур қиляпсизми... Бундай нарсалар фақат киноларда бўладигандек туюлади. Аслида эса – чинакам ҳаётда содир бўлди".
– "Ланс" Хусановни қандай пайқаб қолди?
"Клуб скаути 2023 йил май ойида Аргентина терма жамоасининг марказий ҳимоячисини кўриш учун ёшлар ўртасидаги Жаҳон чемпионатига учиб келди. Уларнинг биринчи ўйини эса бизга қарши эди ва унга Абдуқодир ёқиб қолди. У 'Ланс'нинг бош скаутига қўнғироқ қилиб: 'Мени Ўзбекистоннинг иккинчи ўйинига ҳам шу ерда қолдиринг, чунки менга у ердаги бир болакай ёқиб қолди', – деб сўради. Иккинчи ўйинни кўрди, икки учрашув натижалари бўйича видеоҳисобот тайёрлаб, 'Ланс' бош мураббийига юборди. Кўрганлари мураббийни ҳайратда қолдирди ва у: 'Менга уни топинг', – деди".
Мен эса бундан бир йил олдин Европа бўйлаб юриб, ҳамма жойда уни таклиф қилган эдим. Кўпчиликда менинг алоқа рақамларим сақланиб қолганди ва бу сафар мени эслаб, рақамимни топишди. Французлар агент Андрей Степановдан мен билан боғланишни сўрашди, у қўнғироқ қилди. Шундан сўнг "Ланс" билан мулоқот жуда тез бошланди. Биз спорт директори, бош мураббий билан суҳбатлашдик, улар унга ишонишларини ва сотишни режалаштираётган Кевин Дансонинг ўрнига бўлажак ўринбосар сифатида кўришларига амин бўлдик. Натижада, Абдуқодирни (ўтган йилдан бери "Тоттенхэм" ўйинчиси бўлган) Дансодан олдин сотишди.
– Франция, Англия – бу ўзбекистонлик футболчи учун ноёб йўл, аммо катта иқтидор эгаси учун тушунарли. Лекин у ерга бориш йўлида Ўзбекистондан Беларусь, қолаверса унинг топ клуби бўлмаган жамоаси қандай пайдо бўлди?
"У ерда бош мураббий – Анатолий Юревич эди. У яхши иш олиб борди ва унга жуда кўп меҳнат сингдирди. Абдуқодир ундан ҳанузгача миннатдор. Жаҳон чемпионатидан сўнг уни йўқлаб бормоқчи эканлигини биламан. Яъни у у ерга айнан иқтидорларни етиштириб чиқарувчи инсон сифатида обрў қозонган аниқ бир мураббийнинг олдига борган эди".
– Баҳорда мен Юрий Семин билан гаплашганимда, у россиялик скаутлар қандай қилиб собиқ Иттифоқ ҳудудида бундай иқтидорни пайқамай қолишганига ҳайрон бўлган эди.
"Пайқашган, шунчаки Абдуқодирнинг ўзи РПЛни танламади. 'Сочи'дан ташқари, аниқ билишимча, уни 'Алания', аниқроғи ўша пайтдаги спорт директори Тимур Демуров ҳам ўз сафига қўшиб олмоқчи эди. У Ўзбекистондан кўплаб ўйинчиларни кашф қилган".
– Аммо улар Ҳусановни у Минскнинг "Энергетик-БГУ" жамоасида ўйнаётганида ўз сафига қўшиб олишни хоҳлашган. Ўзбекистонда бўлганида эмас.
"У пайтда эса уни ҳеч ким танимасди. У 17 ёшида Беларусга кетган, ўшанда у ҳатто 'Бунёдкор' ўринбосарлари сафида ҳам ўйнамасди. У бошиданоқ Европани орзу қилган. Ўйлашимча, ўша пайтда бирорта Россия клуби уни хоҳлаганида ҳам, Абдуқодир йўқ деган бўларди. Ёш ўзбекистонлик ўйинчилар ҳозир Россия чемпионатига интилишмаяпти – бунга изоляция ҳам сабаб бўлмоқда. Олдига улкан мақсадлар қўйганлар дарҳол Европага кетишга ҳаракат қилишади".
– Сизнинг бошқа бир мижозингиз, ҳозирча Ўзбекистонда "Сурхон" шарафини ҳимоя қилаётган ва жароҳатига қарамай, ЖЧнинг дастлабки икки ўйинида 90 дақиқадан ҳаракат қилган 18 ёшли Беҳруз Каримовнинг ҳам устувор мақсадлари шундайми?
"Ҳа. Россиянинг кучли олтилик жамоалари у бўйича биз билан боғланишди. Биз уларнинг қизиқишини ҳурмат билан қабул қилишимизни, аммо йигит Европа клублари футболида ўйнашни хоҳлашини айтдик. Ҳозирда музокаралар фаол олиб борилмоқда".
– Унинг ҳам Ҳусанов йўлидан, яъни Франция 1-Лигаси орқали кетиши мумкинлиги ҳақида гаплар юрибди.
"Бу яхши вариант. Бироқ қайси мураббийнинг қўл остига боришини аниқ тушуниб олиш керак. Бу Франция бўлиши мумкин, балки – Германия ҳам".
– Аммо Россия эмаслиги аниқми?
"Шубҳасиз. Ҳеч кимни хафа қилмоқчи эмасман, лекин унинг мақсади – ё тўғридан-тўғри топ-5 лигага, ёки Нидерландия, Бельгия, Швейцария каби уларга яқинроқ бўлган, ўзини ривожлантира оладиган, бир-бир ярим йил ўйнаб, ўзига бўлган ишончни мустаҳкамлайдиган жойга тушиш".
– РПЛга йўлланма олган "Родина" клубининг унга қизиқиш билдиргани ҳақида эшитгандим.
"Ҳа, бўлганди. Лекин такрорлайман, Колумбия билан ўйиндан кейин анча юқори мақомдаги клуб ҳам қизиқиш билдирди. Мен унга, агар у Жаҳон чемпионатига бормаганида ва у ерда ўйнамаганида, бу таклиф долзарброқ бўлиши мумкинлигини айтдим. Аммо ҳозир эмас".
"Челси" билан илк ўйиндаги хатодан сўнг уни биринчи бўлиб Холанд ва Грилиш қўллаб-қувватлади
– Ҳусанов Португалияга қарши ўйиндан кейин майдонда йиғлади. Сиз уни қачондир шундай ҳолатда кўрганмидингиз?
"Хафа бўлганини – кўрганман, лекин росмана йиғлаганини – йўқ. Бу унинг ҳаётидаги энг йирик мағлубият эди. Ҳеч ким ҳеч қачон ютқазишни хоҳламайди ва унинг ўзи ҳам доим охиригача курашади, лекин ҳисоб 0:5 бўлганда, сен – марказий ҳимоячи эканлигинг икки ҳисса алам қилади. Бутун ўйин давомида ҳаракат қиласан, лекин афсуски, бутун терма жамоа бундай даражадаги футболчилардан таркиб топмаган".
"Назаримда, бу унга икки ҳисса масъулият ва босим юклайди. Чунки ҳамма ундан мўъжиза кутади, ҳамманинг ўрнига ўйнашини истайди. Лекин бундай бўлмайди. У совуққон йигит, аммо бу ҳис-туйғулар Абдуқодир ҳаммасини қандай бошдан кечираётганини, ўзини футболга қанчалик бағишлаганини кўрсатади".
– "Сити" таркибида "Челси"га қарши ўтказган илк ўйинида, учинчи дақиқадаёқ голга сабабчи бўлган хатосига у қандай муносабатда бўлди?
"Ўшанда жамоа уни ажойиб тарзда қўллаб-қувватлади. Биринчилардан бўлиб – Эрлинг Холанд ва Жек Грилиш. Буни бировдан эшитганим йўқ, чунки буларнинг барчасини ўзим таржима қилганман. Грилиш шундай нутқ сўзладики, ҳатто ўзим ҳам йиғлаб юбораёздим. 'Сен шунчалик улкан иш қилдингки, бизда бугунги кунгача жамоа йўқ эди. Сен эса бугун ўйин боришини ўзгартиришимиз учун барчамизни бирлаштирдинг. Биз анчадан бери бундай жипслашмаган эдик!'"
"Ахир вазият қандай бўлганини камдан-кам одам эслайди. 'Сити'да муваффақиятсиз давр, мағлубиятлар, ичкарида қандайдир келишмовчилик юз бераётганди. Абдуқодирнинг ўзи эса бир ойдан бери футбол ўйнамаганди. Тасаввур қилинг – сиз узоқ вақт амалиётсиз қолиб, келасиз, шанба куни шартнома имзолайсиз, душанба куни эса 'Челси'га қарши асосий таркибда майдонга тушасиз. Сиз жамоада бор-йўғи битта машғулот ўтказдингиз, футболчиларнинг исмларини ҳам, қандай ўйнаш кераклигини ҳам билмайсиз ва ўйиннинг бошидаёқ мана шундай ҳолат юз беради".
"Аммо Гвардиола хатоларга қарамай уни алмаштирмади ва якунда ҳаммаси яхшилик билан тугади. Кўпчилик ўша ўйиннинг бошланишини эслайди, лекин 'Сити' ғалаба қозонганини унутиб қўйган. Грилиш узоқ вақтдан бери биринчи марта вазиятни ўнглаш учун жипслашганимиз – айнан сен туфайли деган эди".
– Умуман олганда, бундай вазиятда йигитни қандай қилиб илк дақиқалардан майдонга тушириш мумкин эди?
"Очиғини айтсам, бу мени ҳайратда қолдирганди. Мен жуда жаҳлдор эдим, ўйлардим: нима учун у бундай қилди? Кейинроқ тушундимки, бу эҳтимол яхшиликка бўлгандир. Балки ҳозиргидек даражага етиши учун у шундай синовдан ўтиши керак бўлгандир".
– Ўзига келиши учун унга қанча вақт керак бўлди?
"Унинг характери жуда кучли. Бу кунларда биз доим ёнида бўлдик. Оиласи, айниқса дадаси уни жуда кучли қўллаб-қувватлади. Мен эса кўп ҳам ичига кирмасликка ҳаракат қилдим, шунчаки далда бериб, жамоа ғалаба қозонганига ва навбатдаги ўйинга тайёргарлик кўриш кераклигига эътибор қаратдим. Абдуқодир шундоқ ҳам ҳар бир ўйиндан кейин ухламайди, уни қайта бошдан кечиради".
– Билишимча, "Сити"дан ташқари, "Ньюкасл", "Тоттенхэм", "Челси" ва "ПСЖ" вариантлари ҳам бўлган экан. Буларнинг қайси бири ҳақиқат?
"Ньюкасл". Бошқалари, балки бошқа кўплаб жамоалар сингари қизиқиш билдиргандир, лекин аниқ бир таклифгача етиб бормаган. Аммо "ҳаққушлар" билан ажойиб алоқа ўрнатилди, уларнинг раҳбарларига катта ҳурмат билан қарайман ва улар Абдуқодирнинг "Ман Сити"га ўтгани билан биринчилардан бўлиб табриклашди".
"Биз улар билан илиқ муносабатларни сақлаб қолганмиз ва ўйлайманки, қачондир Ўзбекистондан яна бир ўйинчи 'Ньюкасл'да пайдо бўлади. Умуман олганда, музокара олиб борган барча билан яхши муносабатда бўлишга, байрамлар ва муҳим ғалабалар билан табриклашга ҳаракат қиламан. Англияга борганимда – улар билан бирга овқатланамиз. Тўғри, бу келишув амалга ошмади, лекин улар уни жуда хоҳлашган эди ва ҳеч кимда ҳеч қандай хафагарчилик қолмади. Улар: биз томонларга келганингда, шунчаки олдиндан қўнғироқ қилсанг бас – 'Сент-Жеймс Парк'даги ложа сенинг ихтиёрингда, дейишади. Франция клублари – 'Ланс', 'ПСЖ' билан ҳам худди шундай муносабатлар мавжуд".
Ҳусанов "Сити" таркибида ўйнай бошлаганидан бери жамоа қарши ҳужумларда гол ўтказиб юбормаяпти
– Ҳусанов "Сити"да бошқа даражага чиққанини ва унга у ерда қулай эканлигини қачон ҳис қилдингиз?
"Катта ёшли ўйинчилар билан ҳазил-мутойиба қила бошлаганини кўрганимда. Бу ўйинчининг мослашганидан далолат беради. Адашмасам, бунга тахминан ярим йил вақт кетди. Жамоа ва бутун мураббийлар штабига катта миннатдорчилик билдираман. Жамоадошлари 'Ланс'дагидек уни қўллаб-қувватлашди ва ғамхўрлик қилишди. Бу борада унинг омади чопди. Абдуқодир эса доимий равишда ўсмоқда. Ва бундан кейин ҳам ўсади. Унда юқорироққа сакраб бўлмайдиган чеклов йўқ. Ўйлайманки, у 'Манчестер Сити' афсонасига айланади".
– Гвардиола уни "Ланс"даёқ пайқаганмиди? Ўзбек ва белорус даврларида уни танимагани аниқ, шундай эмасми?
"Ҳа. Пепга мувозанатни сақлаш учун шу позицияда ўйнайдиган футболчи керак эди. Эътибор беринг, Абдуқодир мослашиб, мунтазам ўйнай бошлаганидан кейин 'Сити' қарши ҳужумларда гол ўтказишни тўхтатди. Демак, уларга орқани суғурталайдиган ва яккама-якка ҳолатда ҳар қандай рақибдан ўзиб кета оладиган футболчи керак эди. Мураббий унда бу хислатни кўрди ва иш жараёнида уни қандай ривожлантиришни тушуниб етди".
"Кўпчилик: Абдуқодир ҳужумга қўшилмайди дейди. Гехи ёки Стоунз олдинга ўтади, у эса – йўқ. Гўёки бунга қодир эмас. Йўқ, у буни уддалай олади. Буни Жаҳон чемпионатида ҳам кўрсатди. Лекин Пепнинг талаблари бор – у орқада қолиши ва ҳеч ким қочиб кетмаслигига жавобгар бўлиши керак. Яъни, унинг майдондаги асосий вазифаси – рақибга бирга-бир вазиятга чиқиб кетишига йўл қўймаслик. Тамом, энг асосийси шу".
"Гвардиоланинг машғулотлари туфайли у тўп билан анча яхши ўйнай бошлади, лекин унинг вазифаси – ўтказиб юбормаслик. Чунки тезлиги эвазига буни бошқалардан кўра яхшироқ уддалай олади – ва у ўз ишини ажойиб тарзда бажармоқда. Ўйлашимча, ўз ёшида у ҳозир дунёнинг энг яхши марказий ҳимоячиларидан бири ҳисобланади".
– Шубҳасиз, акс ҳолда Ҳусанов бу мавсумда "Манчестер Сити"нинг энг яхши 3 ўйинчиси қаторига кирмаган бўларди. Дунёнинг энг яхши футбол лигасида иккита совринни қўлга киритган ва иккинчи ўринни эгаллаган жамоа таркибида.
"Бунинг устига, тажрибали ўйинчилар ва юлдузлар кўплигига қарамай, бу учликдан иккитаси – ёшлар: клуб академияси тарбияланувчиси О'Райлли ва Абдуқодир. Демак, клуб нафақат натижа келтирадиган қимматбаҳо харидларни амалга оширади, балки ёшлар борасида ҳам – уларни тарбиялашда ва скаутингда – тўғри ишламоқда. Бунга Гвардиоланинг қўли теггани ҳам бор".
– Ҳозир Ҳусанов Ўзбекистон учун ким? Ҳар бир устунда унинг рекламаси осилганми?
"Рекламалар йўқ. Уни футболдан чалғитмасликка ҳаракат қиляпмиз. Лекин олдинлари ўзбек футбол майдончаларидаги болалар Месси, Роналду ва Мбаппе бўлиб ўйнашган бўлса, энди Ҳусанов бўлиб ҳам ўйнашмоқда. Ҳаттоки Атлантада Ўзбекистон терма жамоаси яшаган меҳмонхонани айланиб чиқсангиз, у ердаги мухлислар ҳам асосан унинг либосларида юришибди. Лекин Элдор Шомуродов ҳам жуда машҳур, катта авлод учун эса – Миржалол Қосимов..."
"Ёшлар учун эса Абдуқодир – иқтидор ва меҳнатга тўғри ёндашув бўлса, ўзбек футбол академияси тарбияланувчиси бўлган оддий ўзбек боласи ҳам 'Манчестер Сити'да ўйнай олишининг ёрқин тимсолига айланди. Агар олдинлари 'Реал', 'Барселона', 'ПСЖ', 'Ман Сити' – бу жуда узоқ ва имконсиз деб ўйлашган бўлса, у бунинг аксини исботлади. Бу нафақат Ўзбекистон учун ишлайди. Ўша Россияда ҳам Матвей Сафонов 'ПСЖ'га ўтиб, икки марта Чемпионлар Лигасида ғалаба қозонди. Ҳар қандай краснодарлик ва нафақат улар, балки бошқа йигитчалар ҳам бунинг реаллигини эндиликда яхши билишади".
– Абдуқодир Англия Кубогини ҳам ютиб олди – бу ҳам катта соврин.
"Ҳа, ва бу ҳам жуда муҳим ва ёқимли. Айниқса, 'Челси'га қарши финалда у асосий таркибда майдонга тушди. Умид қиламанки, яқин йиллар ичида у Англия чемпиони бўлган биринчи ўзбекистонлик футболчига айланади".
"Сити"даги сўнгги кунида Пеп клубнинг барча ходимлари билан икки соат давомида суратга тушди
– Пеп Абдуқодир учун энг муҳим нимани қилди ва улар қандай мулоқот қилишди? Бундай мураббий уни ўзига қанчалик яқинлаштира олди ва футболчи унинг "Сити"дан кетишини қандай қабул қилди?
"Гвардиола унга жуда илиқ муносабатда бўлди, жудаям. Мен жамоа билан бир нечта сафарларда бўлдим ва буни ўз кўзим билан кўрдим. Бу Пеп билан хайрлашаётган сўнгги кунимизда ҳам сезилиб турарди. У Абдуқодирга улкан якка тартибдаги ишларни топширди, кўп йиллар давомида асқотадиган кўп нарсаларни ўргатди. Билмадим, балки у ҳаммага шундай ғамхўрлик қилгандир, лекин Абдуқодирга – жуда кучли. Менда Гвардиоланинг унга нисбатан қандайдир ўзгача муносабати бордек таассурот уйғотди".
"Абдуқодир захира ўриндиғида ўтирганда, ўйнамаганида, Пеп доим жамоага у ҳақида гапирарди: 'Қаранглар, у захирада қандай ўтирибди ва машғулотларда қандай тинимсиз меҳнат қиляпти'. Доим уни ўрнак қилиб кўрсатарди. У ўйнай бошлаганида, Гвардиола футболчиларга деди: 'Мана кўрдингизми, у меҳнат қилди, таслим бўлмади, ўрганди ва ўз имкониятига эга бўлди'. Унинг мисолида футболчиларга номлар эмас, балки одамлар ўйнашини кўрсатиб берди".
"Абдуқодир Пепнинг жамоадан бунчалик эрта кетаётганидан жуда хафа, мен ҳам. Биз у яна бир йил 'Сити'да ишлайди деб умид қилгандик. У билан иложи борича кўпроқ ишлашни хоҳлардик. Лекин ким билади дейсиз – балки улар келажакда яна қаердадир учрашиб қолишар?"
– Сизнинг ролингиз Гвардиолани 99 фоиз одамлардан кўра яхшироқ билиш имконини берди. У қандай инсон?
"Аввало шуни айтмоқчиманки, мени бутун 'Манчестер Сити' жамоаси ҳайратда қолдирди. Улар жуда оддий йигитлар, заррача ҳам юлдузлик касалига чалинмаган. Мен бир марта Россия клубларидан бирининг машғулотида бўлгандим ва баъзи футболчилар ўзларини гўёки уч марта Жаҳон чемпионатини ютгандек тутишарди. Ўзбекистонда ҳам бундайларни осонлик билан топиш мумкин. 'Ман Сити'да эса – ҳеч кимда саломлашиш, мулоқот қилиш ёки Абдуқодирнинг кичкина ўғлини қучоқлаш муаммо эмас. Уларнинг ҳар қандай ўйинчиси хизмат кўрсатувчи ходимлар билан қандай мулоқот қилиши бу – юқори даража".
– Бу ҳам Пепдан келиб чиққанми?
"Ўйлайманки, ҳа. Ҳар қандай ҳолатда ҳам муҳитни бош мураббий яратади. Бир ўйинчиларнинг ўрнаги бошқаларга, янги келганларга юқади. Эсимда, Мадридда 'Реал' билан бўлган сўнгги Чемпионлар Лигаси плей-офф ўйинидан кейин жамоанинг барча ходимлари, футболчилар ва уларнинг оилалари биргаликда овқатланишганди ва бу ҳар бир Европа сафарида шундай бўлади. 0:3 ҳисобида ютқазганликлари муҳитга умуман таъсир қилгани йўқ. 'Биз ютқаздик, олдимга келманглар' – бундай нарса ҳеч кимнинг хаёлига ҳам келмади".
"Пеп жамоа билан хайрлашаётганда, бениҳоя дўстона муҳит ҳукм сурарди. Мени айниқса бир ҳолат қаттиқ ҳайратда қолдирди. Базадаги сўнгги ўйиндан кейинги куни, машғулот майдонида, Гвардиола даврида қўлга киритилган барча совринлар намойиш этилди ва Пеп навбат билан уларнинг фонида барча ходимлар билан суратга тушди".
"Навбат тугагунча у қуёш тиғида тахминан икки соат турди. База ходимлари, футболчиларнинг қариндошлари... Бу ажойиб эди. Охирги одам суратга тушмагунча, у ҳеч қаерга кетмай турди ва шунчаки туриб қолмай, одамлар билан қандайдир ҳазиллашиб ҳам турди".
– Пеп хайрлашувда Ҳусановга нима деди?
"Дунё бўйлаб тарқалган, Гвардиола Қодирнинг ўғлини ўпаётгани тасвирланган сурат бор. Энг қизиғи – у Пепни базада кўрган энг сўнгги ўйинчи бўлса керак. Чунки мураббий учиб кетадиган куни машинасида ҳайдовчилик гувоҳномасини унутиб қолдирганини билиб қолиб, тунги соат учда уларни олиб кетишга келганди. Футболчилар машиналарини базада қолдиришади ва кейинги мавсумда уларга янгисини беришади. Шунинг учун уларни олиб кетиш керак эди".
"У келганида, Пеп ўз кабинетида ўтирган ва эндигина кетишга ҳозирланаётган эди. У эрталаб Барселонага учиб кетиш учун эшикни ёпиб, зинапоядан тушаётган пайтида – кўтарилиб келаётган Абдуқодирни кўриб қолди. 'Сен бу ерда нима қиляпсан?' – 'Правани унутиб қолдирибман, олиб кетгани келдим'. Улар биргаликда чиқишди ва уй-уйларига тарқалишди. Абдуқодир ҳам эртаси куни эрталаб Тошкентга учиб кетди".
Унинг тўйида минглаб одам бўлди, кейин эса у жамоа билан учиб кетиб, ўзини биринчи никоҳ кечасидан маҳрум қилди
– Ҳусановнинг Колумбия билан ўйинда тасодифан йиқитиб юборган операторга имзоланган (устига-устак узр сўралган) футболкасини совға қилишдек олижаноб иши футбол оламининг эътиборини тортди. Бу ҳам Гвардиола билан ишлаш натижасими?
"Албатта. Лекин биринчи навбатда – бу ажойиб тарбия натижасидир. Ўзи ҳам жуда яхши тарбия топган дадаси унга кучли таъсир кўрсатган. Нуфузли мураббийнинг ҳисса қўшиши, албатта, муҳим, лекин биринчи навбатда тарбия оила томонидан берилади ва бу анча олдинроқ содир бўлади".
"Кейин эса – ҳа, атрофдаги барча ўрнаклар ўз таъсирини ўтказади. Агар Қодир интервью бермаса, бу унинг манманлигидан эмас, балки унга бу ноқулайлик туғдиргани учундир. Буни тўғри қабул қилиш керак. У айтади: 'Мен ўз ишимни майдонда бажараман'. Ҳар бир интервью унга қийинчилик билан берилади ва имкон қадар уни бундан ҳимоя қилишга ҳаракат қиламан. Аммо баъзида мажбурий ҳолатлар бўлади – масалан, биринчи ўйиндан кейин федерация сўраганди. Клубда ҳам шундай ҳолат бўлган".
– Бироқ у ёш ўйинчидан етакчига айланганида, бу аллақачон заруратга айланади.
"Балки бу унга табиий равишда келар. Лекин афтидан, ҳали бунинг вақти келмади".
– У ҳозир 22 ёшда. Лекин бир ҳайратланарли жиҳат бор – у 29 февралда туғилган. Яъни Абдуқодирни ҳозир беш ёшда дейиш мумкин, чунки у дунёга келган кундан бери бу сана атиги беш марта такрорланган!
"Жамоаларда доим савол туғилади – уни қачон табриклаш керак? 29-сана у 'Ланс'да ўйнаганида тўғри келганди. 'Сити'да эса ҳали бўлмади ва у ерда буни қачон қилиш яхшироқ эканлиги устида бош қотиришди. Ўзим Абдуқодирнинг ўзидан сўрадим, у: 28 февраль керак эмас, 1 мартда яхшироқ, деб жавоб берди. Ўзим эса уни 28-сидан 1-сига ўтар кечаси ярим тунда табриклайман. Унинг ўзи бунга унчалик катта аҳамият бермайди".
– Ўз ёшига нисбатан Абдуқодир аллақачон эр ва ота.
"У шунчаки тўғри оилада ўсган – ва ўзи ҳам оилапарвар инсонга айланди. Унинг эрта оила қургани – яхши, чунки бу унга оилавий шинамлик ва Англияда ёлғиз эмаслигини ҳис қилиш имконини беради. Абдуқодир тунги ҳаёт билан яшамайди, ҳеч қаерга бормайди, уйда ўтиради. Баъзан уникига дадаси, баъзан укаси, баъзан мен бораман, лекин буларнинг барчаси вақтинчалик эди. Шунинг учун, тўйни кечиктирмаслик тўғри қарор бўлди деб ҳисоблайман. Шунга яраша, машғулотлардан кейин ҳам уйда қилишга иши бор. Уни кутишади – бу ҳам мотивация беради".
– Тўй Ўзбекистондагидек жуда дабдабали бўлдими? Неча юзлаб меҳмонлар келди?
"Минг киши".
– Йўғе!
"Шу билан бирга – ортиқча дабдабасиз, анча сокин ўтди. Тўй Ўзбекистон терма жамоаси тарихда илк бор Жаҳон чемпионатига чиққан Амирликлардаги тарихий ўйинга учиб кетиш олдидан бўлиб ўтди. Терма жамоа ўйинчилари йиғиндан ярим соатга келиб, табриклаб, яна қайтиб кетишди".
"Тўйдан кейин Абдуқодир эрталаб соат тўртда жамоа билан учиб кетди. Моҳиятан, одамнинг биринчи никоҳ кечасини тортиб олишди! Тўғрироғи, у буни ўзидан-ўзи тортиб олди. Унга: 'Кейинги куни учиб келишинг мумкин', – дейишди. У эса: 'Йўқ, жамоа билан учаман', – деб жавоб берди. Футболчи ўзининг барча билан бир хил эканлигини кўрсатмоқчи бўлди".
– Инглиз тили билан аҳволи қандай?
"Анча яхшиланди, у аллақачон бемалол гаплаша оляпти. Кўрган бўлсангиз, Португалия билан ўйин пайтида ва ундан кейин у Роналду, Бернарду Силва ва Рубен Диаш билан ҳам гаплашди".
– Жаҳон чемпионатида кимдир билан либос алмашдими?
"Йўқ. Ўзи ҳеч қачон биринчи бўлиб алмашгани бормайди. Агар унга яқинлашишса – алмашади. 'Сити'нинг 'Реал' билан ўйинида Рюдигер келганида ҳам шундай бўлди, Нидерландия билан ўртоқлик ўйинидан кейин эса биринчи қадамни унинг жамоадоши Рейндерс ташлаганди. Қодир – камтарин йигит ва ўзи биринчи бўлиб кимнингдир футболкасини сўрашни нотўғри деб ҳисоблайди".
– Манчестерда Ҳусанов бошқа ўйинчиларнинг яқинида яшайдими?
"Ҳа, шаҳар марказидаги битта мажмуада. Узоқ вақт давомида Рубен Диаш қаршидаги квартирада яшади, Йошко Гвардиол эса – тўғридан-тўғри пастимизда. Бир кулгили воқеа бўлди. Абдуқодирнинг укалари келишди, мен ҳам бор эдим. Унинг уйида эса стол футболи, стол тенниси, гитара, синтезатор бор. Нималар йўқ дейсиз. Худди болалар бурчагидек! Ва биз ўйнашни бошладик. Йошко эса Абдуқодирга ёзяпти: 'У ерда нима қиляпсизлар, бутун оила билан футбол ўйнаяпсизларми?' Ҳамма бақир-чақир қиляпти, сакраяпти..."
"Рубен Диаш яқинда кўчиб ўтди – янги уйида уни тезда тунаб кетишди. Бу ерда Абдуқодир уни қўриқлаётган эди-да (кулади). Гвардиол ҳалигача шу ерда яшайди. Лекин асосан оилали йигитлар шаҳар ташқарисида яшашади. Балки қачондир у ҳам ўша ёққа кўчар, лекин ҳозирча унга шу апартаментларда қулай".
– Холанд билан муносабати қандай? Ҳаётда норвегиялик қандай инсон?
"Жуда илиқ ва самимий йигит, ҳеч кимни эътиборсиз қолдирмайди. Юқорида айтганимдек, Эрлинг биринчи ўйиндан кейин Абдуқодирни жуда яхши қўллаб-қувватлади. Стоунз эса рус тилида сўкинишни билади, уни қачонлардир Зинченко ўргатган экан. Ва у шунча йил эслаб қорган! Мутлақо юлдузлик касалига чалинмаган йигитлар, мутлақо".
Португаллар биз уларга нисбатан қандай тайёргарлик кўрган бўлсак, улар Ўзбекистонга шунчалик яхши тайёрланишган эди
– Мен Фабио Каннавародан, Беҳруз Каримовни Ҳусановдан кейин катта футбол Европасида кўряптими, деб сўрадим. "Олтин тўп" соҳиби: иқтидор бор, лекин ишлаш, ишлаш ва яна ишлаш керак, деб жавоб берди. У баландпарвоз таърифлар билан ўйинчига катта босим ўтказишни хоҳламаяпти.
"Каннаваронинг уни 18 ёшида жароҳатларига қарамай ЖЧ-2026 да асосий таркибга қўйгани мен учун катта кўрсаткич. Олдинроқ айтганимдек, чемпионатдан бироз олдин Беҳрузда бешинчи кафт суягининг синиши кузатилганди ва кўп сонли одамлар ҳамда тузилмаларнинг биргаликдаги саъй-ҳаракатлари билан буни даволашга муваффақ бўлинди. Бироқ Колумбия билан ўйиндан олдинги машғулотда у сонининг олд мушагини ҳам йиртиб олди. Бу ҳақда ҳеч кимга айтмади. Диққат билан қарасангиз, колумбияликларга қарши тейп (махсус боғич) билан ўйнади ва югураётганда кескин ҳаракатлар қилмади".
– Сиз бўлаётган воқеалардан хабардормидингиз?
"Йўқ. У бу ҳақда ҳеч кимга – на Каннаварога, на менга айтди. 'Нега айтмадинг?' – 'Шунда мени туширмайди деб қўрқдим'. Оғриқ билан бўлса-да, муносиб ўйнади, ҳатто тўп билан тўсинни мўлжалга олди. Шундан сўнг, жароҳати сабабли Фабио уни Португалияга қарши майдонга туширади деб ўйламагандим. Беҳрузга эса, у ўз ҳолатини холисона баҳолаши кераклигини ва агар мушакни охиригача йиртиб юбориб, бир неча ойга сафдан чиқса, бу ҳозир ўйнамасликдан кўра анча қўрқинчлироқ бўлишини тушунтирдим".
"Натижада шифокорлар қўлларидан келганича барча ишни қилишди, уни максимал даражада хавфсизлантиришди – ва у португалларга қарши оғриқ қолдирувчи дорилар билан ўйнади. Ҳатто шундай ҳолатда ҳам етарлича юқори даража кўрсатди. Унинг яхши дриблинги ва зарбаси бор. У бу қобилиятларни ривожлантириш учун яхши қўлларга тушиши керак. Мураккаб танловни амалга ошириш ва хато қилмаслик зарур".
– Сизга нафақат Ўзбекистон, балки бутун Осиё конфедерацияси шунчаки ўз объектив даражасини кўрсатди, деган фикр келмаяптими? Тўққизта жамоадан фақат иккитаси плей-оффга чиқди – улардан бири ҳам Австралия. Ҳатто корейслар ҳам чиқа олишмади.
"Барибир кўпгина Осиё жамоалари ўз имкониятларидан пастроқ даражада ўйнади, деб ҳисоблайман. Билмадим, бу ўзаро боғлиқми ёки ҳар бирининг ўз муаммолари борми. Кореянинг ёмон иштироки – катта кутилмаган ҳолат. Дарвоқе, бирорта ҳам мағлубиятга учрамаган Эрон ва бошқа бир қатор мамлакатларда ҳарбий можаролар ўз таъсирини ўтказди – араб мамлакатларидаги бир нечта чемпионатлар тўхтатилди, футболчилар бир неча ой давомида ўйин амалиётисиз қолишди. Бизнинг беш нафар футболчимиз Эрон чемпионатида ўйнайди ва бу бизга ҳам таъсир қилди. Қатарда ҳам чемпионат тўхтатилган эди".
– Каннаваронинг тайинланиши Жаҳон чемпионатида терма жамоанинг зарарига ишладими?
"Сиёсий нуқтаи назардан – Жаҳон чемпионатида биз қизиқарлироқ, таниқлироқ бўлишимиз, кўпроқ эътибор жалб қилишимиз ва ҳакамларнинг ҳурматини қозонишимиз учун – бу тўғри қадам бўлди, деб ҳисоблайман. Жамоа мураббийи – 'Олтин тўп' соҳиби бўлса, унга бўлган муносабат маҳаллий мутахассис бўлганидан кўра барибир бошқача бўлади".
– Мен Конго ДР билан ўйиндан олдин унинг матбуот анжуманида бўлдим. Одам тўла, саволлар ўзбек тилидан ташқари инглиз, испан, италян тилларида берилди...
"Шуни назарда тутяпман. Ўнг қанотда 18 ёшли йигитчани асосий таркибда туширгани учун ҳам унга қойил қолиш керак. Қўрқмади – йигитча ҳам панд бермади. Агар чемпионатдан кейин бола яхши Европа клубига ўтса – бу Ўзбекистоннинг муваффақияти бўлади ва Каннаваро бунга бевосита алоқадордир. Тимур Кападзени жуда ҳурмат қиламан, лекин у шундай таваккал қилган бўларди, деб ўйламайман. У тажрибали ўйинчиларга таянган бўларди".
"Ўйлайманки, италян мутахассиси ихтиёрида яна бир неча ой вақт бўлганида – масалан, агар чемпионат Қатардагидек ноябрь-декабрь ойларида ўтказилганида – у Шимолий Америкага ёшроқ ва истиқболли таркибни олиб келган бўларди. Ўзбекистон учун бу яхшироқ бўларди. Лекин унда бор-йўғи уч ой вақт қолганди".
– Гуруҳдан чиқиш имконсизмиди?
"Шу гуруҳдан – ҳа. Бошқа кўплаб гуруҳларда имкониятлар анча юқори бўларди. Лекин дастлабки икки ўйинда Колумбия ва Португалиядек жамоаларга қарши тушиш, қолаверса аламзада Португалияга қарши... Деярли бошқа исталган гуруҳда дастлабки икки ўйинда очко олиш ва учинчи ўйинга ғалаба қозонган тақдирда гуруҳдан чиқиш истиқболи билан келиш имконияти бўларди. Бошқа томондан қараганда, биз бахтли одамлармиз – айнан биз билан ўйинда Роналду иккита гол уриб, Эйсебиони ортда қолдирди ва финал турнирларида гол уриш бўйича Португалия рекордини ўрнатди ва дунёда олтита Жаҳон чемпионатида гол урган биринчи ўйинчига айланди. Бу ўйинни сайёрамизда улкан миқдордаги одамлар томоша қилди ва унга чипта топишнинг иложи йўқ эди".
"Лекин 0:5 ҳисобида тасодиф йўқ. Португаллар биз уларга нисбатан қандай тайёргарлик кўрган бўлсак, улар Ўзбекистонга шунчалик яхши тайёрланишган эди. Бунга қўшимча равишда даражадаги улкан тафовут – Витинья бошчилигидаги Португалия ярим ҳимоясига, Бернарду Силва у ерда захирада ўтирганига қарашнинг ўзи кифоя. Масалан, португалларнинг бурчак тўпини машқ қилинган комбинация орқали голга айлантирган вазиятини қайта кўриб чиқинг. Абдуқодир ҳаммаси айнан шундай бўлишини кўрди, бақирди, ўзи улгурмоқчи бўлди – лекин уни 'Сити'даги жамоадоши Рубен Диаш аллақачон тўсиб қўйган эди ва буларнинг барчаси машқ қилинганди. Шунингдек, улар Шомуродов қандай хавф туғдиришини жуда яхши билишарди ва уни зарарсизлантириш учун барча чораларни кўришди".
"Улар ўйинга енгил-елпи ёндашишмади. Биз уларнинг қаҳрига учрадик, чунки биринчи ўйинда Конгога жиддий ёндашишмаган эди, шекилли, хотиржамликка берилишганди. Биздан эса аламларини олишди, мухлисларига ким эканликларини кўрсатиб, биринчи ўйин учун ўзларини оқлашди. Бунинг устига, Роналдуда Мессининг дастлабки икки турдаги бешта голидан кейин ўта кучли мотивация бор эди – у бутун дунёга ҳали ҳам кучли эканлигини исботлаши керак эди".
Шу пайтдан бошлаб Ўзбекистон – Жаҳон чемпионатларининг доимий иштирокчиси
– Сречко Катанец, Кападзе ва Каннаваро давридаги Ўзбекистон терма жамоаларининг фарқи нимада эди?
"Мен учун Катанец даврида терма жамоа интизомлироқ эди, назаримда. У зерикарли, бир томонлама футбол ўйнаши мумкин эди – лекин у билан биз аниқ бешта гол ўтказиб юбормаган бўлардик. Португаллар жуда қаттиқ қийналишган бўларди. Лекин унинг даврида ёш ўйинчилар ҳам таркибга киритилмасди".
"Ўйлайманки, бизнинг терма жамоамизда авлодлар алмашинуви юз бериши керак. Ўттиз ёшлар атрофидагилардан, менимча, фақат ўз даражаси билан ажралиб турадиган Элдор Шомуродов қолиши керак – аммо қолган жиҳатларда, олдинга катта қадам ташлаш учун бизнинг футбол мутасаддиларимиз жасорат топиб, таркибни сезиларли даражада ёшартиришга қарор қилишлари керак".
"Терма жамоанинг ЖЧ-2026 да кўрсатган ўйини – ҳатто қатор жароҳатларга қарамай (масалан, агар Абдуқодир билан бирга 'Ризеспор'нинг кучли ҳимоячиси Алиқулов ўйнаганида, ҳимояда мутлақо бошқача манзара бўлиши мумкин эди), жуда мураккаб гуруҳ ва бошқа ноқулай омилларни ҳисобга олганда ҳам – бу ҳозирча унинг планкаси. Бу таркиб билан Осиё Кубогига боришнинг маъносини кўрмаяпман".
– Ўзбекистоннинг Жаҳон чемпионатларидаги илк голи муаллифи сифатида Аббосбек Файзуллаев мамлакат футбол тарихида абадий қолди.
"У Туркия чемпионатидан кўра кучлироқ лигага кетади, деб умид қиламан. Аббос бунга муносиб, у жуда катта иқтидор эгаси. У менинг агентлигим билан ишламайди, лекин мен унга катта илиқлик билан қарайман ва агар олдинга қадам ташласа, инсоний жиҳатдан жуда хурсанд бўламан. Агар мен раҳбарларини танийдиган бирорта Европа клуби унга қизиқиш билдирса, доимо рақамларни беришга тайёрман".
– Ўзбекистонда умуман дарвозабонлар йўқми?
"Ўткир Юсупов саралаш босқичини ажойиб ўтказди, Шимолий Кореяга қарши баҳсда иккита пенальтини қайтарди – шундан кейин эҳтимол у ерда пенальти тепган икки футболчини отиб ташлашгандир, лекин биз бу ҳақда ҳеч қачон билолмаймиз. Колумбия билан ўйинда унинг ҳаракатларига, эҳтимол, ҳаяжон таъсир қилган бўлиши мумкин. 'Ацтека', қарийб 90 минг мухлис, бунинг устига деярли ҳаммаси – колумбияликлар..."
"Лекин нима сабабдан Каннаваро иккинчи, кейин эса учинчи ўйинга ҳам бошқа дарвозабонни қўйишга қарор қилганини билмайман. Бу ҳеч қандай ёрдам бермади ва бера олмасди ҳам. Мен ҳатто учинчи ўйинга у учинчи дарвозабонни қўйса керак, шу тариқа биз ҳам Жаҳон чемпионатлари тарихига кирсак керак, деб кутаётгандим".
"Юсупов – 35 да, у Нойер эмаслигини ҳисобга олсак, кейинги чемпионатда ўйнаши даргумон. Ўзбекистонда иқтидорли дарвозабонлар борми? Жуда ёшлари – бор, лекин улар ўсиши ва ишлаши керак. Ишончим комилки, кейинги чемпионатда дарвозабонларнинг учаласи ҳам ўзгаради".
– Ўзбекистоннинг кейинги чемпионатга боришига шунчалик ишонасизми?
"Шу пайтдан эътиборан Ўзбекистон Жаҳон чемпионатларининг доимий иштирокчиси бўлиб қолишига заррача шубҳа қилмайман. Ўсиб келаётган жуда кучли ёш авлод борлигини биламан ва уларга йўл очиш, уларни барбод қилмаслик керак. Авлодлар алмашинувини қанча эрта бошласак, жамоа ЖЧ-2030 саралаш босқичига шунчалик тайёр ҳолда етиб келади ва унга ҳозиргисидан мутлақо бошқача таркиб билан боради. Навбатдаги Жаҳон чемпионати Ўзбекистон учун эртагаёқ бошланади ва буни англаш керак. Ҳозир 18-20 ёшда бўлганлар ўша пайтга келиб 22-24 ёшга тўлади. Айни кучга тўлган пайти".
"Дебют кўпгина жамоаларда бизникидек кечади. Камдан-кам жамоалар буни Кабо-Вердедек уддалайди. Худди шу Япония 1998 йилда биринчи марта жаҳон биринчилигида иштирок этганида барча учта ўйинда мағлуб бўлган. Ҳозир эса у – плей-оффнинг доимий иштирокчиси. Қатар, қолаверса ўз уйида, нафақат уч марта мағлубиятга учради, балки бирорта ҳам гол ура олмади. Бизда эса Шомуродовнинг Конгога урган голи гуруҳ босқичидаги энг чиройли гол деб топилди".
"Таниқлилик, мамлакатни дунёда оммалаштириш нуқтаи назаридан жуда катта иш қилинди. Тўғри, очко ололмадик, 11 та гол ўтказиб юбордик. Лекин энди биз Жаҳон чемпионатлари даражасини тушунамиз, нимага тайёргарлик кўриш кераклигини биламиз. Биз йиллар давомида Осиё мусобақаларида худди шу Эрон билан тенгма-тенг ўйнаб келяпмиз, улар эса Жаҳон чемпионатларида доимий иштирок этиш тажрибасига эга ва гуруҳда бирорта ҳам ўйинда ютқазмасликка қодир. Демак, тўғри иш олиб борилса, биз ҳам бунга эришамиз. Йўл қўйилган хатолардан хулоса чиқариб, худди шу Португалияга қарши тиззаларимиз қалтирамаган ҳолда майдонга тушадиган даражада тайёргарлик кўришимиз керак".
– Осиё лигаларида ўйнаётган кўпчилик футболчилар билан бунинг иложи борми?
"Гап шундаки, бизнинг асосий мақсадларимиздан бири – кейинги чемпионатга қадар кучли Европа лигаларида ўйнайдиган саккиз-тўққиз нафар футболчига эга бўлиш. Шу шарт бажарилсагина, биз рақобатбардош бўла оламиз. Аммо сенда фақат учта шундай ўйинчи бўлса – Ҳусанов ва Туркия чемпионатидан икки киши, Шомуродов ҳамда Файзуллаев – бу оғирлик қилади. Ишонаманки, бу мақсадга эришиш мумкин".
"Эътибор беринг, ҳозир биз Ўзбекистоннинг ўттиз йилдан ортиқ вақт ичида биринчи марта Жаҳон чемпионатининг финал босқичига қандай чиқишини эмас, балки у ерда гуруҳдан қандай чиқишни муҳокама қиляпмиз. Агар биз бунга эришмоқчи бўлсак, бу ҳақда ҳозирдан ўйлашни бошлашимиз керак".
