Мустақил комиссия бошчилигидаги эшитув 2024 йил декабрь ойида якунланган. Энди эса айбловларнинг аксарияти "исботлангани" ҳақидаги хабарлар фонида иш апелляция босқичига ўтаётгани айтилмоқда.
Sky Sports News бош мухбири Каве Солекол "Манчестер Сити"га нисбатан Премьер-лига томонидан қўйилган айбловлар, терговнинг келиб чиқиши ва клубга нисбатан қўлланиши мумкин бўлган жазолар ҳақида тушунтириб берди. Шунингдек, жараён апелляция босқичига ўтаётгани ҳақида хабарлар пайдо бўлди.
Энг сўнгги хабарлар қандай?
Хабарларга кўра, мустақил трибунал "Манчестер Сити"га қўйилган 115 та айблов бўйича қарорлар қабул қилган.
Премьер-лига бу масала хусусий ва махфий жараён бўлгани сабабли ҳозирча изоҳ бермаяпти. Лига ҳеч қандай қўшимча маълумот бермаслигини билдирган.
"Манчестер Сити" вакили шундай деди:
"Премьер-лигадаги жараён ҳали давом этмоқда. Унинг муҳим қисмлари ҳали якунланиши керак ва жараён қатъий махфийлик шартлари асосида олиб борилмоқда. Шу сабабли, “Манчестер Сити” футбол клубининг позицияси 2023 йил февраль ойидаги клуб баёнотида билдирилган позиция билан бир хил бўлиб қолмоқда.
Клуб саккиз йил давомида белгиланган тартибга виждонан риоя қилиб келди. Бунинг асосида Премьер-лига кенгаши ва ижроия органи мустақил, холис ва адолатли регулятор сифатида, бир томонлама таъсирлардан холи ҳолда ҳаракат қилади, деган ишонч ётар эди".
"Манчестер Сити"га қандай айбловлар қўйилган?
"Манчестер Сити" 2009 йилдан 2018 йилгача бўлган тўққиз йиллик давр мобайнида Молиявий фэйр-плей (FFP) қоидаларини бузганликда айбланган. Шунингдек, клуб Премьер-лиганинг унинг молиявий фаолияти бўйича ўтказган терговларида тўлиқ ҳамкорлик қилмаганликда ҳам айбланган.
Премьер-лига 2023 йилда "Сити"га айблов қўйганида, расмий баёнотда қоидаларнинг 115 марта эҳтимолий бузилгани кўрсатилган эди. Бироқ амалдаги айбловлар сони 130 та экани тахмин қилинмоқда.
Мазкур давр мобайнида барча айбловларни рад этиб келаётган "Манчестер Сити" Премьер-лигада уч марта чемпион бўлган.
Премьер-лиганинг Молиявий фэйр-плей (FFP) қоидалари клублар асосан ўзлари ишлаб топган маблағлар доирасида харажат қилишини таъминлашга қаратилган. Бироқ даромад миқдорини сунъий равишда ошириш ёки харажатларни яшириш орқали бу қоидаларни четлаб ўтиш мумкин.
PSR (Фойдалилик ва барқарорлик қоидалари) ҳамда FFP даврида даромадни сунъий равишда ошириш назарий жиҳатдан клубга трансферлар ва футболчилар маошига кўпроқ маблағ сарфлаш имконини бериши мумкин.
Премьер-лига маълумотларига кўра, "Манчестер Сити" тўққиз мавсум давомида аниқ молиявий маълумотларни тақдим этмаган ҳолда қоидаларни бузган бўлиши мумкин.
"Сити"га қўйилган айбловлар орасида клуб ўз мураббийларидан бирининг тўрт йиллик даврда олган молиявий тўловларини тўлиқ ошкор қилмагани ҳақидаги даъво ҳам бор. Тахминларга кўра, махфий шартнома мавжуд бўлган ва мураббий расмий кўрсатилганидан анча кўпроқ маош олган.
Шунингдек, Премьер-лига "Манчестер Сити" беш йиллик давр мобайнида УЕФАнинг FFP қоидаларига ҳам риоя қилмаганини даъво қилмоқда.
Энг катта қисми 2009/10 йилги мавсумдан 2017/18 йилги мавсумгача бўлган даврга тааллуқли бўлиб, клублардан аниқ молиявий маълумотларни тақдим этиш ва ўз фаолиятини тўлиқ ҳалоллик асосида юритиш талаб қилинган.
Қоидаларнинг кейинги гуруҳи мураббийлар ва футболчиларга амалга оширилган тўловларни тўлиқ ошкор қилиш билан боғлиқ. Мураббийга оид эҳтимолий қоидабузарликлар 2009/10 йилдан 2012/13 йилгача, яъни Роберто Манчини жамоани бошқарган даврга тегишли. Футболчиларга тўловлар бўйича эҳтимолий қоидабузарликлар эса 2010/11 йилдан 2015/16 йилгача бўлган барча мавсумларни қамраб олади.
Молиявий маълумотларни тақдим этишдан ташқари, клублар УЕФА ва Премьер-лига қоидаларига ҳам риоя қилиши керак эди. Ушбу қоидалар клуб харажатларини даромадларига мос даражада ушлаб туриш, яъни зарар миқдорига белгиланган чекловлар қўйиш орқали молиявий барқарорликни таъминлашга қаратилган.
“Манчестер Сити” 2013/14 йилдан 2017/18 йилгача бўлган даврда УЕФАнинг лицензиялаш ва молиявий фэйр-плей қоидаларини бузганликда, шунингдек, 2015/16 йилдан 2017/18 йилгача Премьер-лиганинг Фойдалилик ва барқарорлик қоидаларини бузганликда айбланган.
Айбловларнинг сўнгги гуруҳи Премьер-лига томонидан “Сити”га нисбатан тергов олиб борилган беш мавсумни қамраб олган. Бу қоидалар лига аъзоларидан маълумот ва ҳужжатларни тақдим этиш орқали тергов билан тўлиқ ва ҳалол ҳамкорлик қилишни талаб қилади.
Тергов қандай бошланган?
Қоидаларнинг эҳтимолий бузилиши ҳақидаги маълумотлар илк бор 2018 йилда Германиянинг Der Spiegel нашри томонидан чоп этилган бир қатор мақолаларда пайдо бўлган. Мақолалар судланган португалиялик хакер Руй Пинту томонидан қўлга киритилган электрон хатларга асосланган эди. Ушбу материаллар Football Leaks веб-сайтида ҳам пайдо бўлган.
Ушбу ҳужжатлар орасида собиқ бош мураббий Роберто Манчинига Абу-Дабида жойлашган бир клубда консалтинг хизмати учун амалга оширилган эҳтимолий тўловлар ҳақидаги маълумотлар ҳам бор эди. Бу тўловлар унинг “Манчестер Сити” билан тузган асосий шартномасидан ташқари амалга оширилгани айтилган.
Шунингдек, “Сити” футболчилар билан тузилган клуб шартномаларида уларнинг имиж ҳуқуқлари учун тўловларини кўрсатиш билан боғлиқ қоидаларни бузганликда ҳам айблангани маълум.
Премьер-лига тергови вояга етмаган футболчиларга амалга оширилган тўловлар масаласига ҳам эътибор қаратган.
Бундан ташқари, тергов доирасида клуб ҳомийлари тижорат шартномалари бўйича тўловларни ўзлари амалга оширганми ёки маблағнинг катта қисми амалда клуб эгаси Шайх Мансур томонидан берилганми, деган масала ҳам ўрганилган.
2020 йил февраль ойида "Сити" УЕФАнинг FFP қоидаларини бузганликда айбдор деб топилди ва икки йиллик Европа мусобақаларидан четлатиш ҳамда 30 миллион евро жарима жазосига ҳукм қилинди.
Бироқ беш ой ўтгач, Спорт арбитраж суди (CAS) икки йиллик тақиқни бекор қилди ва жаримани 10 миллион еврога туширди.
CAS "Сити" УЕФА тергов жараёнига "очиқ-ойдин эътиборсизлик" билан муносабатда бўлганини айтди, аммо клубни "акциядорлик маблағларини спонсорлик ҳиссаси сифатида ниқоблаш"да айбдор деб топмади.
Қарорда эҳтимолий қоидабузарликларнинг аксарияти "исботланмаган ёки даъво муддати ўтиб кетгани" қайд этилган. УЕФА қоидаларига кўра, бундай ишлар бўйича таъқиб фақат беш йиллик давр ичида амалга оширилиши мумкин эди.
"Сити" CAS қарори "клубнинг позицияси ва у тақдим эта олган далиллар базасини тасдиқлагани"ни билдирган.
Бироқ Премьер-лигада эҳтимолий қоидабузарликларни тергов қилиш учун бундай муддат чеклови мавжуд эмас. Шунинг учун лига клубга 2009 йилдан бошланган даврни қамраб олган айбловларни қўйган.
Премьер-лига 2023 йил февраль ойида "Сити"га расман айблов қўйганида, клуб бу ҳолатдан "ҳайратда" эканини билдирган ва ўз позицияси "рад этиб бўлмайдиган кенг қамровли далиллар базаси" билан тасдиқланганини таъкидлаган.
Эшитув қачон бўлиб ўтган?
"Манчестер Сити" ва Премьер-лига ўртасидаги иш бўйича эшитув 2024 йил 16 сентябрдан 6 декабргача давом этди.
12 ҳафта давом этган эшитув Лондондаги Халқаро низоларни ҳал қилиш марказида уч нафар мустақил аъзодан иборат комиссия олдида ўтказилди.
Эшитув якунланганидан кейин қарор чиқариш учун бир неча ой керак бўлиши аввалдан кутилган эди. Бу айбловлар сони жуда кўплиги ва кўриб чиқилиши лозим бўлган маълумотлар ҳажми катталиги билан боғлиқ.
Қандай жазолар қўлланиши мумкин?
Агар комиссия "Манчестер Сити"га қарши қарор чиқарса, унга ўз ихтиёрига кўра исталган жазони қўллаши мумкин.
Премьер-лига қоидаларига кўра, жазо турли кўринишларда бўлиши мумкин: очколарни олиб ташлаш, жарима солиш ёки ҳатто клубни Премьер-лигадан чиқариб юбориш.
Telegraph ва Sky Sports маълумотлари асосида тайёрланди.
