Жаҳон футболи тарихида мураббийлар ва футбол федерациялари ўртасидаги молиявий можаролар тез-тез учраб туради. Бироқ 2019 йилда Эрон футбол федерацияси ва бельгиялик мутахассис Марк Вильмотс ўртасида содир бўлган воқеа нафақат Эрон, балки бутун Осиё футболи тарихидаги энг ҳалокатли ва қимматга тушган шартнома бекор қилиниши сифатида эсланади.
Саккиз йил давомида Эрон терма жамоасини муваффақиятли бошқарган Карлос Кейруш кетганидан сўнг, Эрон футбол федерацияси унинг ўрнини муносиб тўлдира оладиган машҳур мураббий қидирувига тушди. 2019 йилнинг май ойида танлов Бельгия терма жамоасининг собиқ устози Марк Вильмотсга тушди. У билан йилига қарийб 2,2 миллион евролик маошни кўзда тутувчи кўп йиллик шартнома имзоланди. Асосий мақсад – Эронни навбатдаги Жаҳон чемпионатига олиб чиқиш эди.
Вильмотснинг Эрондаги фаолияти жуда қисқа ва омадсиз кечди. У терма жамоани бор-йўғи 6 та ўйинда майдонга олиб тушди (шундан фақат 3 таси расмий ўйин эди). Жамоа Жаҳон чемпионати саралаши доирасида Баҳрайн ва Ироққа кутилмаганда мағлуб бўлди.
Аммо муаммонинг илдизи майдондаги натижаларда эмасди. АҚШ томонидан Эронга нисбатан жорий қилинган қаттиқ банк санкциялари туфайли футбол федерацияси Вильмотснинг маошини унинг халқаро ҳисоб рақамларига ўтказа олмай қолди. Маоши бир неча ойлаб кечикканидан ғазабланган мураббий шартномани бир томонлама бекор қилди ва 2019 йилнинг ноябрь ойида Эронни тарк этди.
Вильмотс кетгач, ФИФАга мурожаат қилиб, шартнома охиригача бўлган барча пулларни товон пули сифатида ундириб беришни талаб қилди. Бундан ташқари, у Эрон томонини шартнома шартларини бузганликда айблади.
2020 йилда ФИФА Эрон футбол федерациясини Вильмотсга 6,1 миллион евро тўлашга мажбур қилувчи қарор чиқарди. Эрон томони бу ҳукмдан шокка тушди, чунки бу миқдор мамлакат спорти тарихидаги энг катта жарима эди. Федерация дарҳол Спорт арбитраж судига (CAS) апелляция берди. Узоқ давом этган судлашувлардан сўнг, CAS жарима миқдорини бироз камайтириб, тахминан 3,3 миллион евро (ва кечиктирилган кунлар учун жарима фоизлари) этиб белгилади, бироқ бу ҳам Эрон учун улкан йўқотиш эди.
Бу можаро Эрон футболини том маънода инқироз ёқасига олиб келди ва майдондан ташқаридаги қатор муаммоларни келтириб чиқарди:
Суд харажатлари ва Вильмотсга товон пулининг бир қисмини тўлаш учун федерация давлатга қарашли "Shasta" инвестиция компаниясидан 2 миллион евро миқдорида қарз олишга мажбур бўлди.
Федерация бу қарзни вақтида қайтара олмагач, "Shasta" компанияси суд орқали Эрон футбол федерациясининг Теҳрондаги бош биносини ва ҳатто "Персеполис" клубига қарашли баъзи объектларни мусодара қилди.
Бу ҳолат раҳбариятнинг шартномаларни қанчалик хато тузишини фош қилди. Маҳаллий ОАВ ва мухлислар федерацияни маблағларни ўта масъулиятсизлик билан сарфлашда айблаб, кескин танқид остига олди.
Ушбу шартномани имзолаган федерация президенти Маҳди Тож танқидлар остида истеъфо берди (гўёки соғлиғи сабабли), аммо кейинчалик яна раҳбарликка қайтди. Эрон парламенти ва аксилкоррупция органлари ушбу шартнома юзасидан узоқ вақт суриштирув олиб боришди.
Хулоса қилиб айтганда, Марк Вильмотснинг Эрондаги 6 та ўйини мамлакат футболига миллионлаб евроларга тушди. Бу можаро инфратузилмани ривожлантириш ёки ёшлар футболига йўналтирилиши мумкин бўлган улкан маблағларнинг шамолга совурилиши ва спорт менежментидаги тарихий хато сифатида дарсликларга киритишга арзийди.
ЖЧ-2026'ни Allplay'да томоша қилинг — CHAMPIONATASIA промокоди билан 45 кун бепул
Промокодни фаоллаштириш ҲАВОЛАСИ
Оқил Абдубарноев тайёрлади.
