Жаҳон чемпиони бўлган ва йилига 500 дан ортиқ операция ўтказадиган Ўзбекистоннинг янги тиббиёт мутахассиси билан танишамиз

Ўзак ҳужайралари билан даволаш усулининг кашшофи, халқаро даражадаги машҳур жарроҳ, университет профессори ва энг асосийси, 2006 йилги Германия мундиалида жаҳон чемпиони бўлган Италия терма жамоасининг собиқ бош шифокори Энрико Кастеллаччи ўз фаолияти ҳақида сўзлади.

Энрико Кастеллаччини барча 2006 йилнинг 9 июль оқшомида, Берлин шаҳридаги стадионда Марчелло Липпининг ёнида, қўлида эндигина қўлга киритилган жаҳон кубогини тутиб турган ҳолатида эслайди. Аммо жамоавий шодиёна акс этган лаҳзалар ортида ҳикоя қилишга арзийдиган яна кўп воқеалар бор. 1976 йил Пиза университетини тамомлагач, у ортопедия ва травматология, физиокинезитерапия ҳамда спорт тиббиёти бўйича учта мутахассисликни эгаллади. Шу тариқа ўзининг муваффақиятларга бой карьерасини бошлади.

"В" Серия иштирокчиси "Луккезе"дан жаҳон чемпионлигигача

Мен икки хил параллел ҳаётда яшаганман. Биринчиси – шифохона ва университетдаги фаолиятим, у ерда бўлим мудири лавозимига тайинландим, иккинчиси эса – футбол олами. Бу соҳада ишни Луккада бошлаганман, чунки ўша ерда бош шифокор эдим ва "Луккезе"га маслаҳатчи бўлиб ишлаганман. Ўша пайтларда жамоа "А" Серияга йўл олиш учун курашадиган катта клуб эди. Кейин "Эмполи"га ўтдим, шу билан бирга "Ювентус"да ҳам маслаҳатчи сифатида фаолият олиб борганман. Бош шифокор бўлганим учун ўша ҳудудлар билан чеклангандим, яъни бироз боғланиб қолган эдим. Кейин терма жамоага чақиришди, у ерда кўп йилларни ўтказдим, улкан қувончли онларни, шу билан бирга катта умидсизликларни ҳам бошдан кечирдим. Бундан ташқари, Хитойда Марчелло Липпи билан бирга "Гуанчжоу"да ишладим, Осиё Чемпионлар Лигасида ғолиб чиқдик, шунингдек, Хитой миллий терма жамоасида ҳам бош шифокор сифатида фаолият юритдим.

Меҳнат фаолияти

Одатда, жуда кўп ишлар билан банд бўламан, зерикишни ёқтирмайман. Бу ердан аввал бир вақтнинг ўзида Сан-Россоре клиникасида ортопедия, спорт тиббиёти ва регенератив тиббиёт бўлими директори; Лигуриянинг Рапалло шаҳрида жойлашган Регенератив тиббиёт ва жарроҳлик бўйича миллий марказ раҳбари сифатида ишладим, шунингдек, Римдаги Форо Италико университетида дарс берардим ҳамда Тоскана ва Лигуриядаги бир нечта клиникаларда операциялар ўтказардим. Бандлигим юқори бўлишига қарамай, йилига 500 дан ортиқ жарроҳлик амалиётини бажарардим.

Тиббиётга бўлган қизиқиш

Шифокорлар оиласида вояга етганман, шу боис касбга болалигимданоқ меҳр қўйганман. Болаликдаги орзуларимда ўзимни ё ҳарбий, ёки шифокор сифатида тасаввур қилардим. Охир-оқибат, ҳаёт менга иккинчисини тақдим этди. Ўқиш даврида катта қизиқиш билан спорт тиббиёти йўналишини танладим ва Лионда спортчилар, хусусан, ўз ишининг устаси бўлган профессор Альбер Трийя қўл остида тажриба орттиришдек улкан бахтга муяссар бўлдим. Ўша йиллари дунёнинг қайси бурчагида хочсимон пай операциясига муҳтож футболчи бўлса, айнан унга мурожаат қиларди. Франция терма жамоасида ҳам фаолият олиб борган ушбу ҳақиқий даҳонинг ёнида ишлаш профессионал жиҳатдан фавқулодда давр бўлган. Орадан йиллар ўтиб, унинг изидан боришимни ким ҳам ўйлабди дейсиз.

Германиядаги зафарли онларга 20 йил тўлди

Бунга ишониш қийин, гўёки ҳаммаси кечагина содир бўлгандек. Инсонийлик ва касбий нуқтаи назардан ақл бовар қилмас тажриба бўлган. Ўша кунларнинг ҳар бир лаҳзаси ёдимда, бироқ бирортасини танлаш керак бўлса, Берлиндаги финал эмас, Дортмунддаги ярим финални афзал кўрардим. Менимча, ўша жаҳон чемпионатининг асл дурдонаси мана шу ўйиндир. Германия ўша вақтга қадар ушбу стадионда ҳеч қачон ютқазмаган эди: биз эса уларни муносиб равишда мағлуб этдик. Ўйиндан кейин ҳамма кийиниш хонасига йўл олди, мен эса ўриндиқда ёлғиз қолиб, ичимда "Энрико, сен жаҳон чемпионати финалида иштирок этасан" деб ўзимга-ўзим ишонқирамай сўзлардим. Ичкарига қайтаётганимда зинапояда ўша пайтдаги немислар бош мураббийи Юрген Клинсманнга дуч келдим: у албатта жуда тушкун ҳолатда эди. Мен унга таскин беришга ҳаракат қилдим, у эса мени қучоқлаб, соф итальян тилида: "Сизлар энг кучлисисизлар", – деди. Ажойиб хотира.

Терма жамоа шифокори сифатидаги ўн тўрт йилда олти нафар бош мураббий билан ишлаган Италия терма жамоасининг тирик энциклопедияси

Италия либоси мангу меҳр уйғотади. Агар терма жамоанинг бир бўлагига айлансангиз, унга умрбод боғланиб қоласиз. Натижалар борасида доим ҳаммаси силлиқ кечмаган, буни тан олиш керак. Германиядаги муваффақиятни бошдан кечирдим, шу билан биргаликда 2012 йилги Европа чемпионати финалидаги мағлубият ва 2018 йилги жаҳон чемпионатига чиқа олмаганимизни кўрдим. Хуллас, спортдаги умидсизликлар етарлича бўлган, бироқ профессионал ва техник томондан ажойиб футболчилар ва мураббийлар билан ишлаш бахтига муяссар бўлганман.

Бирга ишлаган мураббийлар ичида энг яхшиси

Марчелло Липпини айтган бўлардим. Бу танлов унинг яқин дўстим бўлгани учун эмас. Мен ишлаган барча бош мураббийлар жуда катта қобилиятга эга эди, аммо Марчеллода ўз харизмаси орқали жамоага сингдира оладиган руҳият – ўхшаши йўқ ва енгиб бўлмас куч бор эди.

Футболчиларнинг тикланишидаги машаққат

Ҳаётимда нималар бўлмаган дейсиз?! Қирқ йиллик фаолиятим давомида турли хил вазиятларга дуч келганман. Тикланишда муаммо юзага келган пайтларда энг яхши йўл – усулни ўзгартириш ва мосроқ даво чорасини топиш.

Ҳақиқий ирода жароҳат олган пайт намоён бўлади

Профессионал оламда футболчига ҳамма нарсани беришга ҳаракат қилишади, балки баъзида бу муаммоларни ўз танасида ҳис қиладиган ҳаваскорлар оламига қараганда бироз ортиқчароқ ҳам бўлиши мумкин. Кўп нарса шахснинг ўзига ва унинг характерига ҳам боғлиқ; кимдир кучлироқ, яна кимдир таъсирчан ва руҳий жиҳатдан беқарор бўлади, шунинг учун уни бир неча ой майдондан четда қолдирадиган жароҳат ҳам тушкунликка тушириб қўйиши мумкин. Бундай ҳолатларда унга имкон қадар яқин бўлишга ҳаракат қилинади. Руҳий қўллаб-қувватлаш шифокор томонидан, шу билан бирга, дўстлари ва оиласи, қолаверса, унинг ўзи томонидан ҳам бўлиши керак. Мен жароҳат олган спортчига доим айтаман: ҳақиқий ирода ҳамма нарса яхши бўлганда ва ҳеч қандай муаммо йўқлигида эмас, айнан мана шундай пайтларда кўринади. Айнан жароҳат олган пайтингда ўз кучингни кўрсатишинг керак!

Тиғиз тақвим – жароҳатларнинг асл сабабчиси

Жорий йил жаҳон чемпионати бор ва шу сабабли ўйинчиларни бошиданоқ максимал даражада тайёрлашга қаратилган бошқача тайёргарлик олиб борилади; иккинчидан, топ-клублар даражасида ҳар уч кунда ўйин ўтказилади ва шунинг учун ақл бовар қилмас зўриқиш юзага келади. Мажбурий тайёргарлик ва ғайритабиий зўриқиш ҳозирги барча жароҳатлар ва мушак муаммоларига олиб келади. Бу тасодиф эмас, балки шу сабабларнинг тўғридан-тўғри оқибатидир. Бундай пайтда ротация қилиш керак, мураббий ўзи ишонган 12-13 та футболчини ўйнатишда давом этишса, жароҳат камаймайди.

Футболда ўйинчининг соғлиғидан бошқа ҳамма нарсага эътибор қаратилган

Мураббий муаммоларни тушунтириш учун бўлса ҳам, доимо шифокорларнинг ёрдами ва аралашувига таяниши керак. Шифокорларни фақатгина қийинчиликлар юзага келгандагина эслашади ва кўпинча ғалабалардан сўнг уларни мақташмайди. Жароҳатларнинг олдини олишда шифокорларнинг меҳнати ўта муҳим рол ўйнайди. Жисмоний тайёргарлик мураббийлари ва техник штаб ўртасида доимий мулоқот бўлиши шарт. Мураббийнинг шифокорлардан доимий ёрдам сўрашини фақатгина олқишлаш керак.

Ўйинлар сони кескин равишда ошиб кетди. Футбол бу – шоу-бизнес. Унда футболчининг соғлиғидан бошқа ҳамма нарсага эътибор қаратилади. Шубҳасиз, тайёргарлик жараёнларига ўта эътиборли бўлиш керак. Менимча, яқин келажакда индивидуал тайёргарликка ўтилади, яъни ҳар бир ўйинчининг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда алоҳида ёндашилади.

Оқил Абдубарноев тайёрлади.